Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi, Siyaset Bilimi Ve Uluslararası İlişkiler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Şevval Berk
Danışman: Serpil Çakır
Özet:
Feminist kuram odağına kadın ve erkeklerin toplumda ezen ve ezilen olarak konumlanmasını almaktadır. Toplumun bir kısmını üstün diğer kısmı ise ikincil kılan toplumsal normlar kültür başta olmak üzere birçok yapı ile kendini yeniden üretmekte ve devamlılığını sağlamaktadır. Toplumda cinsiyete dayalı bu ayrımcılık hayatın pek çok alanında da kendini göstermektedir ve kadınlar ikincil konumları sebebi ile birçok baskıya maruz kalmaktadır. Bu sebepten feminist hareket kadınların bu baskılardan kurtulması anlamında oldukça önemlidir. Feminist kuramın mercek altına aldığı ataerki kavramı bu tezin de temelini oluşturmaktadır. Eril egemen yapıların baskın olması ve erkeklerin toplumda kadınlardan üstün konumda olması anlamına gelen ataerki; aile, din, devlet, medya, eğitim, kültür gibi birçok alandan toplumsal hayatı kuşatmaktadır. Bu sebepten odağına feminist kuramı temel alan bu tez çalışması, kadınların ikincil konumunun hangi ataerkil yapılar ile inşa edildiğini incelemeyi amaç edinmektedir.
Tezin ilk bölümü feminist kuramı temel alarak feminizmin kısa tarihçesi ve kadınların ikincil konumlarının sebeplerine dair farklı feminist yaklaşımlara yer verilmiştir. Bölümün devamında ise ataerki kuramının aile, kamusal alan ve özel alan, ücretsiz emek, ücretli emek ve şiddet konularına değinilmiştir. İkinci bölüm tiyatronun feminist mücadeledeki yerine odaklanmaktadır. Tiyatro aracılığı ile feminist harekete ve kadınların mücadelesine fayda sağlanabileceği gösterilmeye çalışılmıştır. Aynı bölümde oyunların incelemelerinde kullanılacak göstergebilim, alımlama kuramı, yapısöküm tekniklerinin feminist edebi eleştiride nasıl kullanılabileceği açıklanmıştır.
Kadınların deneyimlerinin ataerkinin hangi mekanizmalarından ne ölçüde etkilendiği, farkına varılmadan içselleştirilmiş ve benimsenmiş ataerkil ideolojilerin görünür kılınabilmesi amacıyla yerli yazarlar tarafından yazılmış tek kişilik kadın oyunları feminist eleştirel bakış ile çözümlenmiştir. Bu çözümlemeler Alis Çalışkan’ın Herkes Kocama Benziyor, Hakan Emre Ünal ve Nezaket Erden’in sahneye uyarladığı Sevgili Arsız Ölüm: Dirmit, Deniz Madanoğlu’nun Yan Rol, Murat Mahmut Yazıcıoğlu’nun Toz, Arzu Çetinkaya’nın Neden Yazar Olamadım ve Turgay Korkmaz’ın Küçük Bir Rica oyunları üzerinde yapılmıştır. Coğrafyamıza dair bir çözümleme yapmak amacı ile yerli yazarlar seçilmiştir. Oyunların sahnelenmekte olması kaygısı güdülmüştür. Bu sayede güncel bir tablo çizilebilmesi amaçlanmıştır. Oyunlardaki kadın karakterlerin deneyimlerini etkileyen en baskın ataerkil mekanizma aile olarak bulunmuş, ataerkinin içselleştirilmesinin ise en çok kadınların eyleyici gücünü yok ederek sağlandığı sonucuna varılmıştır.