Türkiye'de merkez sağ siyaset: Merkez ve yerel aktörler üzerinden bir inceleme
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLER ÖZDEMİR SÖKER
Danışman: Güven Gürkan Öztan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'de çok partili siyasal hayata geçilmesiyle birlikte merkez sağ partiler, 1950'lerde Demokrat Parti (DP), 1961-1980 döneminde Adalet Partisi (AP), 1983-2002 arasında ise Anavatan Partisi (ANAP) ve Doğru Yol Partisi (DYP) ile temsil edilmiş; tek başına ya da koalisyon ortağı olarak ideolojik, sosyo-ekonomik ve kurumsal dönüşümlerin merkezinde yer almışlardır. 1983-2002 dönemi, Türkiye siyasetinde merkez sağın iki güçlü parti tarafından temsil edilmesi bakımından dikkat çekicidir. 1990'lara kadar, ANAP neoliberal yapısal dönüşümün öncüsü, DYP ise merkez sağın geleneksel aktörü olarak siyasal alanda varlığını sürdürmüştür. 1990'larda ise her iki parti ideolojik-örgütsel olarak giderek benzeşmiş; yönetme kapasitesini ve toplumsal desteğini yitirerek 2002 genel seçimlerinde parlamento dışı kalmıştır. Türkiye'de merkez sağ siyasetin ne olduğu ve merkez sağ siyasetçinin kim olduğu sorusundan hareket eden bu çalışma; 1983-2002 yıllarında ANAP ve DYP örneğinde merkez sağ siyaseti ve siyasetçi tipolojisini analiz edecektir. Bu çerçevede çalışma tarihsel süreklilikler ve dönüşümler bağlamında merkez sağın ne olduğunu incelemekte; merkez sağa özgü parametrelerin elitler düzeyinde nasıl bir çeşitlenme örüntüsü yarattığını sorunsalının bir parçası olarak ele almaktadır. Araştırma kapsamında merkez ve yerel düzeyde ANAP ve DYP'de görev almış siyasal elitlerle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş; Bursa, Kütahya, Giresun, Muğla ve Şanlıurfa illerini kapsayan saha çalışmasıyla merkez sağın farklı toplumsal ve bölgesel bağlamlardaki yansımaları incelemiştir. Sonuç olarak, bu tez merkez sağın ideolojik, politik, sosyo-ekonomik ve örgütsel özelliklerini tarihsel bölgesel-yerel düzeyleri içerecek biçimde, merkezden yerele uzanan siyasal aktörlerin perspektifleriyle ortaya koymaktadır.