Farklı cinsiyet kimliği ve cinsel yönelimler ile adil dünya inancı arasındaki ilişki
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GONCA NEBİOĞLU
Danışman: SEVİM CESUR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, "adil olup olmama" ve "kurbanın başına gelenlerin meşrulaştırılması" durumlarının bireyler tarafından cinsiyet kimliği-cinsel yönelim ya da yaşanılan iyi-kötü olayları hak etme üzerinden nasıl açıklandığının incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında bu inceleme için hem nicel hem nitel yöntemler kullanılmıştır. Ek olarak, örgütlülük (herhangi bir LGBRT derneğine üye olmak) ve politik yönelim ile adil dünya inancı arasında bir ilişki olup olmayacağı ve varsa bu ilişkide cinsiyet kimliği ve cinsel yönelimin biçimlendirici rolü olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırmacı tarafından oluşturulan altı hikayeyle ilgili olarak hazırlanmış olan açık uçlu sorunun cevapları, Adil Dünya İnancı Kuramı'ndan hareketle "tematik analiz"in kapalı kodlama yöntemiyle, ek olarak üç kategori ve tema için açık kodlama yöntemi ile oluşturulmuş kategori-tema ve alt temalarla incelenmiştir. Katılımcıların adil dünya inançlarını ölçmek amacıyla Kişisel ve Genel Adil Dünya İnancı Ölçeği kullanılmıştır. Ek olarak katılımcılara, "Bilgilendirilmiş Onay Formu" ve "Kişisel Bilgi Formu" verilmiştir. Çalışma kapsamında örneklemi 110 katılımcı oluşturmaktadır. Altmışaltı katılımcı kendini heteroseksüel, 18 katılımcı kendini trans, 14 katılımcı kendisini eşcinsel, 11 katılımcı kendisini biseksüel, bir katılımcı da kendisini queer birey olarak tanımlamıştır. Cinsiyet kimliği-cinsel yönelime göre karşılaştırmalar yapabilmek için katılımcılar, heteroseksüel ve LGBT bireyler olmak üzere iki grupta toplanmıştır. Katılımcı geçerliliğine bakmak için yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler de yapılmıştır. Görüşmeci katılımcılar kendisini heteroseksüel, trans, biseksüel ve eşcinsel birey olarak tanımlayan dört kişiden oluşmaktadır. Çalışma bulgularında, adil dünya inancının cinsiyet kimliği-cinsel yönelime göre farklılaşmadığı görülmüştür. Örgütlülük ile adil dünya inancı arasındaki ilişkide cinsiyet kimliği-cinsel yönelimin biçimlendirici rolü olduğu bulunmuştur. Hikaye karakterlerini değersizleştirme bu çalışma örneklemi kapsamında çok olmayıp karakterler destek verilse de kurbanın en çok değersizleştirildiği hikaye karakterlerinin LGBT karakterler olduğu ve bu değersizleştirmenin heteroseksüel bireyler tarafından daha çok yapıldığı bulgulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Kişisel ve Genel Adil Dünya İnancı, Cinsiyet Kimliği-Cinsel Yönelim, Örgütlülük.