Kültürün Yeniden Üretimi Olarak Drama

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konservatuvar Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Görkem Şarkan

Danışman: Tufan Karabulut

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, gösteri sanatlarının temel kavramlarından 'drama' ile sosyal bilimlerin disiplinlerarası öneme sahip temel kavramlarından 'kültür' arasındaki ilişkiyi araştırma iddiasındadır. Kültür, türümüzün henüz onu kavramlaştırmadığı tarih öncesi dönemden günümüze varlığını sürdüren, beşeri yaşamı var eden ve biçimlendiren bir olgudur. İnsan türünün hayatta kalma ortak maksadı etrafında, çevresel faktörlerle, diğer canlılarla ve türdeşleriyle girdiği soyut ve somut ilişkilerin sonucunda ürettiği soyut ve somut şeylerin ve tüm edimlerinin toplamı olarak ele alınabilir. Bu çalışma, bu önermeye uygun olarak, kültür kavramının izini tarih öncesi dönemden günümüze dek sürerek, onu antropoloji ve kültürel çalışmalar alanlarının perspektifinden incelemiştir. Bunu takiben, bu incelemeyle ulaşılan sonuçları gösteri sanatları persfektifinden değerlendirerek ve kültür kavramını dramaya özgü bir bakış açısıyla tanımlamaya çalışmıştır. Drama ise söz, eylem, zaman ve mekan bileşenlerinin tasarlanması ve bu tasarımın izleyici karşısında canlı olarak ya da bir kayıt cihazı karşısında sonradan izlenecek biçimde tatbik edilmesiyle meydana gelen bir olgu olarak tanımlanmıştır. Tasarım ve tatbik olarak adlandırılan iki faz, zihinsel bir aktivite olarak soyut olan tasarım sürecinin, fiziksel bir aktivite olan tatbik süreciyle somutlaşması olarak ele alınmıştır. Bu süreçlerin gerçekleşmesi için gereken soyut ve somut şeylerin tasarımcı ve tatbikçiler tarafından beşeri yaşamın kendinden temin edildiği savlanmıştır. Bu bağlamda, dramanın beşeri yaşamın içinden doğan ve beşeri yaşamın bir alternatifi olması özelliğine atıfla beşeri yaşamın toplamı olan kültürle benzerlikleri araştırılmıştır. Drama ve kültürü benzerlikleri üzerinden inceleyen bu bakış sonucunda, dramanın tüm bileşenlerini içinde doğduğu kültürden transfer ettiği ve bilişsel düzeyde anlam ihtiva edebilmesi için tasarım ve tatbik etaplarını kapsayacak şekilde süreç boyunca kültürü o an ve o drama özelinde yeniden ürettiği ileri sürülmüştür. Başka bir deyişle, dramanın, bir tür, kültürün yeniden üretimi olduğu savlanmıştır.