Üretimin Parçalanması ve Uluslararası Ticaret: Türkiye İmalat Sanayi ÜZerine Bir Uygulama
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ferda Karagöz Özenç
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nihal TUNCER TERREGROSSA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, üretimin uluslararası ölçekte parçalanması sürecinde, Türkiye imalat sanayi üretimi ve ticaretinin değişen yapısını incelemektedir. Küreselleşmenin ulaştığı bu yeni aşamada ülkeler bir nihai ürün ya da bir endüstride uzmanlaşmak yerine, belirli bir üretim aşamasına ait olan aksam ve parçalarda uzmanlaşmaktadır. Farklı ülkelerde üretilen aksam ve parçalar bir nihai ürünü üretmek için uluslararası sınırları birden fazla kere geçmekte ve böylelikle uluslararası ticaret akışlarında niteliksel bir değişim yaşanmaktadır. Üretimin uluslararası ölçekte parçalanmasını inceleyen modeller genellikle geleneksel ticareti açıklayan faktörleri yeni bir çerçevede ele almaktadır. Buna göre teknolojik farklılıklar ve faktör donanımları, bölgesel ticaret anlaşmaları, piyasa büyüklüğü, ulaşım ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler ve ürün çeşitliliği gibi etkenler, parçalanmaya dayalı ticaretin temel nedenleri olarak öne çıkmaktadır. Bu teorik modellerin ışığında, çalışmada, 1992-2009 yılları arasında Türkiye'nin başlıca 46 ticaret ortağı ile giriştiği parça ve aksam ticaretinin nedenleri, gravite modeli kurularak analiz edilmekte ve üretim aşamalarındaki uzmanlaşmanın başlıca belirleyicileri panel veri tekniği kullanılarak tespit edilmeye çalışılmaktadır. Elde edilen sonuçlara göre, Türkiye'nin parça ve aksam ihracatı, ücret farklılıkları, Türkiye'nin GSYİH'si, ürün çeşitliliği ve gümrük birliği tarafından açıklanmaktadır. Parça ve aksam ithalatının başlıca belirleyicileri ise, Türkiye'nin GSYİH'si, Gümrük Birliği ve reel döviz kuru değişkenleridir. Anahtar Kelimeler: Üretimin Parçalanması, Uluslararası Ticaret Teorisi, Küresel Üretim Zincirleri, Türkiye İmalat Sanayi, Gravite Modeli, Panel Veri Tahmin Teknikleri