"HOBBES, LOCKE VE KINALIZADE'NİN ADALET KAVRAMLARI ARASINDA ELEŞTİREL BİR KARŞILAŞTIRMA "
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyasal Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Melik Karagöz
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Hikmet KIRIK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bir dönemin toplumsal, siyasal, ekonomik bağlamı, o dönemde siyasal düşüncenin de şekillenmesinde önemli bir etkendir. Erken modern dönemde, sözleşme geleneğinin, feodal ilişkilerin, sermaye sınıfının gelişimi Avrupa'da siyaset düşüncesinde devletin, büyük oranda toplum yaratımı bir yapı olarak düşünülmesine yol açmıştır. Osmanlı'da ise Tımar sistemi, sermaye sınıfının gelişmemesi ve padişah karşısında farklı güç odaklarının oluşamaması, siyaset düşüncesini, devletin, toplumun üzerinde konumlanan ve itaat edilmesi gereken bir yapı olarak görülmesine yol açmıştır Tarihsel bağlamın etkisi, en net şekilde Erken modern dönemde Avrupa'da yaşamış olan, Hobbes, Locke ile Osmanlı'da yaşamış bir devlet adamı ve düşünür olan Kınalızade'nin adalet kavramlarından görülebilmektedir. Hobbes ve Locke örneğinde adalet, bireylerin yaşam, güvenlik, mülkiyet gibi haklara sahip olmaları ve bunları kendilerinin kuracağı bir devlet aracılığıyla güvence altına almaları anlamına gelir. Kınalızade örneğinde adalet ise, adalet dairesi çerçevesinde, toplumu oluşturan zümrelerin "itidalde olması" yani olabildiğince sabit tutulması, tebaanın zulümden korunması ve bunun sonucunda padişah otoritesinin ve nizamın sağlanması olarak ifade edilmektedir. Bu bağlamda, Kınalızade'nin anlayışı, devletten topluma doğru bir adalet iken ve padişahın otoritesi ve nizam için, tebaayı araçsallaştırmakta iken; Hobbes ve Locke'daki adalet anlayışı, bireyden devlete bir seyir izler ve bireyin yaşam, güvenlik ve mülkiyetinin korunması amacıyla, devleti araçsallaştırır. Bir diğer deyişle, Kınalızade'de adalet, nizamın sebebi ya da aracıyken; Hobbes ve Locke'da adalet, bireyin, kendini ve haklarını koruması ve bu amaçla devleti kurmasının bir sonucudur. Anahtar Kelimeler: Adalet, Adalet Dairesi, Toplum Sözleşmesi, Devlet-Toplum İlişkileri