TÜPRAŞ rafinerisi liman içi sedimentlerinde toksik ftalat esterlerinin araştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü, Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESMA SULTAN KÜÇÜK SEVEN

Danışman: VESİLE SELMA ÜNLÜ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ftalat esterleri (FE'ler), petrolden üretilen ve çoğunlukla plastikler, kauçuk, selüloz ve stiren üretiminde reaktif olmayan katkılar olarak kullanılan organik kimyasallardır. Geniş ve yaygın uygulamalarından dolayı, ftalat esterleri çevrede her yerde vardır ve yaygın olarak hava, su, toprak ve sedimentte tespit edilmiştir. Bazı FE'leri düşük su çözünürlüğü ve yüksek oktanol bölünme katsayısına sahiptir ve asılı madde ve sediment içinde yoğunlaşmışlardır. Liman kirliliklerinde antropojenik bir kirletici olarak ftalat esterlerinin katkısının hangi boyutta olduğu bilinmemektedir. Bundan dolayı, tez çalışmasının temel amacı US EPA tarafından öncelikli kirletici olarak belirlenen ftalat esterlerinin (DEP, DnBP, BBP DnOP ve DEHP) TÜPRAŞ rafineri bölgesi liman sedimentlerindeki konsantrasyonlarını tayin etmek, olası kaynakları ve ekolojik etkilerini tartışmaktır. Rafineri liman sedimentlerinde, ∑6FEs miktarları 13.0-506.8 µg/g-ka (ortalama değer 95.6 µg/g-ka) konsantrasyonları arasında değişmiştir ve DnBP (%39), DEHP (%28) ve DEP (%21) en baskın PE üyeleridir. Faktör analizi, FE'lerin seviyelerinin ve dağılımının, kirletici kaynağın türüne, organik maddeye, sediment dokusuna, redoks koşullarına ve degredasyon süreçlerine bağlı olduğunu göstermiştir. Analiz sonuçları, FEs seviyelerinin gemi nakliyesi, akaryakıt depolama terminalleri, ticari liman faaliyetleri, evsel, endüstriyel atık sular ve örnekleme noktasına yakın nehirler gibi noktasal veya noktasal olmayan kaynaklarla doğrudan ilişkisini vurgulamaktadır. Ayrıca, liman sediment risk değerlendirmesi, DnBP ve DEHP'ı endişe verici ftalatlar olarak göstermiştir. Elde edilen sonuçlar, merkezi ve yerel yönetimlerin gelecekteki kirlilik izleme programlarına referans seviyeleri olarak kullanılabilir. Bu çalışma 'İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi Tarafından Desteklenmiştir'. Proje numarası: 57718