Ulusal Kazak sinemasının kimlik olusumunda 1940-1950 döneminin etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İletişim Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DINARA KDYRMAYEVA
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): EMİNE NİLÜFER PEMBECİOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, tarihi belge ve arşiv materyallerine dayanarak 1940-1950 yıllarının Kazak Ulusal Sineması'nın kimlik oluşumundaki etkileri incelenmiştir. 5 Ekim 1941 yılında Alma-Ata Sinema Stüdyosu'nun kurulmasına kadar SSCB'nin izlediği merkezci politikalar nedeni ile Kazakistan'da sinema stüdyosu bulunmamaktaydı. II. Dünya Savaşı nedeni ile Sovyetlerin o dönemki en büyük iki film stüdyosu olan Mosfilm ve Lenfilm 1941 sonbaharında devlet kararıyla Almatı'ya taşındı ve aynı yılın 15 Kasım tarihinde Kazakistan'da yeni kurulan Alma-Ata Sinema Stüdyosu ile birleştirilerek, Birleşik Merkez Sinema Stüdyosu kurulmuştur. Yeni kurulan stüdyo ile birlikte Kazakistan'a yerleşen Sovyetlerin usta sinemacıları ve Kazak sanatçıların ortak çalışmaları sonucu Savaşçının Oğlu, Kahraman Üzerine Şarkı, Ak Gül, Davulun Sesleri Altında adlı kısa filmler serisi ülkede üretilmiştir. Ayrıca Birleşik Merkez Film Stüdyosu bünyesinde faaliyet gösteren Kazak Sinema Oyunculuk Okulu ve film çekim setleri de Kazak sinema kadrosunun yetişmesinde büyük katkı sağlamıştır. Eisenstein'in Kazak Halk destanı "Kozı Körpeş ve Bayan Sulu" konulu çekilmesi planlanan film için çizdiği münhasır ve eşsiz resimler ve Dziga Vertov'un "Cepheye Yardım" filminin edebi senaryosunun yazılışı sırasında Kazak yazarların katkılarını ortaya koyan bazı arşiv belgeleri bu çalışma vesilesi ile ilk kez bir akademik yazıda incelenmiştir. Yürütülen çalışma neticesinde Birleşik Merkez Sinema Stüdyosu'nun 1944 yılında savaşın sonlarına doğru Almatı'dan taşınmasına rağmen, Kazakistan'da sinema endüstrisinin oluşmasında ve Kazak sinemacıların yetiştirilmesinde çok etkin rolü olduğu ve hatta bu etkinin Sovyetlerin dağılmasının ardından bağımsız Kazakistan sinemasında bile devam ettiği kesin şekilde belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Kazakistan, Sovyetler Birliği, Sinema, Birleşik Merkez Sinema Stüdyosu, Sovyet sineması.