Türkiye'deki Üniversite Öğrencilerinin Bilgilenme Sürecinde Sosyal Medyanın Etkisi: Ön Lisans Öğrencileri Üzerine Bir Karma Yöntem Araştırması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA UYAR
Danışman: Mehmet Canatar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sosyal medya, varlığı eski bir tarihe dayanmamasına rağmen hızlıca adapte olunması ve etkileri açısından insan hayatında hep varmış hissi ile önemli bir noktada durmaktadır. Yeni medya bünyesinde ifade edilen sosyal medya, kullanıcılarına interaktif bir alan sunmaktadır. Böylelikle kullanıcılar, sosyal medyada paylaşılanları takip etmekle kalmayıp, paylaşım yapabilmekte ve/veya paylaşılanlar hakkında yorumda bulunabilmektedir. Sosyal medyada bilimden felsefeye, sanattan gündeme hemen her konuda paylaşımlar görmek mümkündür. Günümüzde bireyler bu paylaşımlardan rahat ve hızlı bir şekilde faydalanabilmektedir. Bu durum, sosyal medyanın bireylerin herhangi bir konuda bilgilenme, öğrenme sürecini etkileyen bir unsur olduğunu göstermektedir. Bu noktada sosyal medyanın nasıl kullanıldığı önem arz etmektedir; çünkü oldukça yoğun bilgi akışının olduğu bir ortamda doğru bilgiye ulaşım güçleşmektedir. Dolayısıyla sosyal medya kullanıcılarının bilgi davranışlarının önemi ortaya çıkmaktadır. Çalışmanın amacı, okuryazarlık kazanımları olduğu düşünülen ve öyle olması beklenen üniversitelerin ön lisans düzeyinde öğrenim gören öğrencilerinin sosyal medyanın bilgilenme süreçlerindeki etkisini incelemektir. Bu kapsamda ilk olarak, Türkiye'de yapılan ilgili çalışmalar araştırılmıştır. Daha sonra çalışmanın önemi, kapsamı, amacı, hipotezi, yöntemi, araştırma soruları ve literatür araştırılmasına yer verilerek kavramsal çerçevede açıklamalar yapılmıştır. Eş zamanlı olarak saha araştırması için çalışmalara başlanmış ve ön lisans öğrencilerinin evren olarak seçildiği araştırma tamamlanmıştır. Araştırmacı, ön lisans programlarında ders veren bir öğretim görevlisidir. Bu sebeple bu programlarda öğrenim gören öğrencilerin sosyal medya kullanımına ilişkin gözlem yapabilme olanağına sahiptir. Öte yandan araştırmacının örneklem kitlesine rahatlıkla ulaşabilme durumu söz konusudur. Bu sebepler örneklemin ön lisans öğrencilerin seçilmesinde etkili olmakla birlikte ön lisans öğrencilerinin lisans ve/veya lisansüstü düzeyinde öğrenim gören öğrencilerine nazaran daha kısa süre akademik ortamda olmalarının göz önünde bulundurulması esas sebep olmuştur. Araştırma neticesinde, ön lisans öğrencilerinin sosyal medyayı etkin ve yoğun bir şekilde kullandıkları, en çok kullanma amaçlarının güncel, farklı ve yeni bilgileri takip etmek olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla sosyal medyanın bir bilgi kaynağı olarak kullanıldığını söylemek mümkündür. Sosyal medyanın en büyük avantajı medyada gündemi takip edebilmek ve merak edilen yeni bilgilere ulaşabilmek; en büyük dezavantaj ise doğru olmayan bilgilerin sosyal medyada fazla olması ve bu durumun ön lisans öğrencilerinin sosyal medyada paylaşılan bilgilere olan güveni azalttığı olarak tespit edilmiştir. Öte yandan, öğrencilerin sosyal medyadan edindikleri bilgileri teyit etme yöntemleri, endişelerinin yanında zayıf kalmaktadır. Bu zafiyetin giderilmesinin, öğrencilerin sosyal medyayı kullanırken ilgili okuryazarlık becerilerini ortaya koymaları ve doğru bilgiyle insanları buluşturabilecek alanında uzman olan fakat sosyal medyayı kullanmayan/kullanamayan kişilerin, sosyal medyayı kullanmaları noktasında teşvik edilmesiyle mümkün olabileceği düşünülmektedir. Üniversite öğrenimi öncesinde öğrencilerin, okuryazarlık kazanımları için alanında uzman araştırmacıların Milli Eğitim Bakanlığı ile işbirliği içinde çalışmalar yapmaları gerekliliklerine de dikkat çekilmiştir. Ayrıca ilgili mevzuatın doğru anlaşılması, iyileştirilmesi ve geliştirilmesi için çalışmaların yapılmasının faydalı olacağı dile getirilmiştir.