Sultan II. Mahmud (1808-1839) ve Sultan Abdülmecid (1839-1861) dönemi sanatında yeni üslup arayışı


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EDİSA BOLEKEN

Danışman: GÜLBERK BİLECİK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışmamızda, Sultan II. Mahmud ve Abdülmecid dönemlerini kapsayan 19. yüzyılın ilk yarısındaki üslup ve motifler incelenmiştir. Osmanlı sanatında ilk Avrupa etkileri olarak karşımıza çıkan Barok ve Rokoko üslupları tanınabilir ve ayırt edilmesi kolay olsa da 19. yüzyılın ilk yarısında ortaya çıkan üsluplar için aynı şeyi söylemek zordur. 18. ve 19. yüzyılın Avrupa sanatında hâkim olan Ampir üslubu başta olmak üzere, neoklasizm ve eklektizm gibi Osmanlı sanatında bu üslupların tanımlanmasında bazı belirsizliklerin var olduğunu tespit ettik. Çalışmada 19. yüzyılın ilk yarısı Osmanlı sanatında ortaya çıkan üslup ve motifleri daha iyi anlayabilmek için öncelikle 18. ve 19. yüzyıl Fransa ve İngiltere'de hâkim olan sanat üsluplarını inceledik. Bu dönemde Batı ile kurulan ilişkilerin Osmanlı İmparatorluğu'nda sosyal, siyasi ve kültürel hayatı nasıl değiştirdiği araştırıldı. Ayrıca, 18. ve 19. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu ile Rusya arasındaki siyasi ve ekonomik ilişkileri de dikkate alarak, Rus sanatını ve Rusya'daki Ampir üslubunu incelemenin bu araştırma için önemli olacağını düşündük. Fransız kültürü birçok Avrupa ülkesini etkilemiş olsa da bu etkinin Osmanlı İmparatorluğu'na başka yollardan ulaşmış olma ihtimali de göz önünde bulundurulmalıdır. 18. ve 19. yüzyıl Osmanlı sanatında ortaya çıkan motiflerin, çeşitli Avrupa üsluplarında nasıl ve hangi şekillerde kullanıldığı incelenmiştir. Özellikle Türk kaynaklarında Fransız Ampir üslubunun (1804-1815) bir özelliği ve etkisi olarak defalarca tekrarlanan motifler üzerinde ayrıca durulmuş ve onların farklı sanat üsluplarındaki varlığı ve formları kronolojik olarak ele alınmıştır.