Anjiyopoietin benzeri protein 8 (ANGPTL8) geninin mitokondriyal biyogeneze ve ateroskleroza etkisinin in vitro incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Aziz Sancar Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Aslıhan Gizem Bilgin

Danışman: Neslihan Çoban

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Koroner arterlerde aterosklerotik plak oluşumuna sebep olan ateroskleroz, koroner arter hastalığı (KAH) patogenezinin temelinde yer almaktadır. Ateroskleroz gelişiminde etkili olan moleküler mekanizmaların aydınlatılması önem taşımaktadır. Oksidatif stres sonucu bozulmuş mitokondriyal biyogenez (MB), ateroskleroz gelişimi açısından önemlidir. Yapılan çalışmalar sonucu lipit metabolizmasındaki işlevi aracılığıyla ateroskleroz ve tip 2 diyabet (T2DM) ile ilişkisi gösterilen anjiyopoietin benzeri protein 8 (ANGPTL8)'in oksidatif stres artışı üzerindeki rolü ve MB üzerindeki etkisi bilinmemektedir. Bu çalışmada, ateroskleroz ve MB ile ANGPTL8 ilişkisinin değerlendirilmesi amacıyla ANGPTL8 anlatımının siRNA aracılı baskılanması ve MB'nin metformin aracılı indüklenmesinin ardından ilişkili genlerin anlatım düzeyleri, hücresel total reaktif oksijen türleri (ROT) seviyeleri ve mitokondri sayısında meydana gelen değişimler incelenmiştir. Metformin ve siRNA uygulaması yapılan HEPG2 hücrelerinde kantitatif gerçek zamanlı PCR ile PRKAA1, PRKAB1, SIRT1 ve PPARGC1A gen anlatımları, western blot tekniği ile protein düzeyleri; konfokal lazer taramalı mikroskop kullanılarak ise mitokondri sayıları ve proteinlerin hücresel lokalizasyonları belirlenmiştir. ANGPTL8 siRNA transfeksiyonu yapıldığında, PRKAB1 ve SIRT1 anlatım seviyelerinde ve mitokondri sayılarında azalma gözlenirken, hücresel total ROT seviyelerinde artış olduğu belirlenmiştir. Metformin uygulaması yapıldığında ise ANGPTL8 gen anlatımının artmasıyla birlikte PRKAB1 ve SIRT1 gen anlatımları ve mitokondri sayısında artış gözlemlenirken, hücresel total ROT seviyelerinde azalma olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma, HEPG2 hücrelerinde, ANGPTL8 anlatım seviyelerinin, MB ile ilişkili genlerin anlatım seviyelerine etkisinin incelendiği ilk çalışma olması sebebi ile önem arz etmektedir. Çalışmamızdan elde edilen sonuçlar, ANGPTL8'in trigliserit mekanizmasının yanı sıra MB üzerindeki düzenleyici etkisi ile de ateroskleroz gelişimi üzerinde etkili olabileceğini göstermektedir. Bu bilgiler ışığında, ANGPTL8'in KAH tedavisinde potansiyel bir ilaç hedefi olabileceğini öngörülmektedir. Anahtar Kelimeler: ANGPTL8, ateroskleroz, KAH, metformin, mitokondri.