1878-1982 yıllar arası Bosna Hersek'teki tefsir çalışmalarında yenilikçi düşüncesinin tesirleri


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SANELA MEŞİNOVİÇ

Danışman: Necmettin Gökkır

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İslam dünyasındaki 19. ve 20. asrın modernleşme süreçleri Müslümanların zihniyetinde değişimlere neden olmuştur. Nitekim, modernist ve yenilkçi ideolojiler islami ilimlere özellikle Kur'an ve tefsir çalışmalarına etki etmiştir. Bu çalışmanın amacı moderleşme ile ortaya çıkan islami yenilikçiliğin Bosna Hersek tefsir çalışmalarına tesirlerini araştırmak ve böylece Bosnalı modernleşme tecrübesini örnekleri ile sunmaktır. Bununla beraber modern dönemdeki Bosna Hersek tefsir faaliyetlerini daha geniş bir bağlamda ele almak ve Boşnakça olarak yazılan tefsir eserlerinin önemi ortaya koymak istiyoruz. Bu amaçlara ulaşmak için öncelikle 19. ve 20. yüzyıln Bosna Hersek'te İslami eğitim kurumlarında yapılan yenilikler ve bu yeniliklerin İslami eserlere olan etkisi örneklerle gösterilmiş;tefisr ilmine yansımaları değerlendirilmiştir. Tezimizde Mehmed Cemaleddin Çauşeviç ve Hüseyin Efendi Cozo'nun tefsir eserleri örnek alınmış ve bu eserler Osmanlı Aydını Ömer Rıza Doğrul'un Tanrı Buyruğu adlı eseri ile Mısırlı alim Muhammed Abduh ve öğrencisi Reşid Rıza'nınel-Menar adlı tefsir eserleri ile karşılaştırılmıştır. Sonuçta Bosna Hersek'teki tefsir faaliyetleri yenilikçin ideolojileri etkisi altında kaldığı ve Türkçe ve Arapça tefsir eserlerinin belirleyici bir konumda olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Bosna Hersek, tefsir tarihi, modern tefsir, yenlikçilik, modernleşme.