ÇANAKKALE BOĞAZI EGE DENİZİ VE MARMARA DENİZİ ÇIKIŞLARINDA OLUŞAN AKINTILARIN YAPAY SİNİR AĞLARI METODU KULLANILARAK TAHMİN EDİLMESİNE YÖNELİK SİSTEM GELİŞTİRİLMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü, Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Murat Elge
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Hüsne ALTIOK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yapay sinir ağları kullanılarak Çanakkale Boğazı'nın Ege Denizi ve Marmara Denizi Çıkışında oluşan akıntıların, Ağustos 2008 – Ekim 2009 arasında akustik yöntem ile veri toplayan Şile, Yalova, Erdek ve Gökçeada su seviyesi istasyonlarında ölçülen veriler kullanılarak tahmin edilmesi hedeflenmiştir. Su seviyesi verileri ile eş zamanlı olarak toplanmış akıntı verileri kullanılarak yapay sinir ağı modelleri kurulmuştur. Akıntılar bir senelik bir süreçte Çanakkale Boğazı'nın Marmara Denizi ve Ege Denizi çıkışlarında deniz tabanına yerleştirilmiş ikişer adet 300 Khz'lik ADCP cihazları ile her bir metre derinlikte ve 15 dk örnekleme aralığı ile toplanmıştır. Yapay sinir ağları ile 6 saat öncesine kadar toplanmış su seviyesi verileri kullanılarak 6 saat sonrasına kadar akıntı tahmin modelleri geliştirilmiştir. En iyi sonuçların Şile-Yalova-Erdek-Gökçeada kombinasyonlarının 6 saat öncesine kadar olan verilerinin tümünün modele girdi olarak kullanıldığı durumda alındığı tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre ilk 30 m içerisinde tüm istasyonlarda 6 saate kadar, sıfırıncı zamanda ve her bir saatte akıntılar 0,75-0,92 R değerleri arasında değişen uyumluluk ile tahmin edilebilmektedir. Üst tabaka akıntıları için (9 m civarı derinlikte) R katsayısı 0,87-0,92 arasında ve RMSE değeri de 0,13-0,17 m/s arasında, alt tabakada her istasyonda en dip derinlikteki akıntılar için ise R katsayısı 0,49-0,77 ve RMSE de 0,08-0,11 m/s arasında değişmektedir. Anahtar Kelimeler: Çanakkale Boğazı, boğaz akıntıları, su seviyesi, yapay sinir ağları, akıntı tahmini