Emtia piyasalarında risk yönetimi: Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası ve Chicago Ticaret Borsası karşılaştırmalı analizi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İKTİSADİ GELİŞME VE ULUSLARARASI İKTİSAT ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NURTEN GÜN

Danışman: EMİNE TAHSİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Emtia borsaları çok sayıda alıcı ve satıcıyı bir araya getiren, kural ve prosedürleri önceden belirlenmiş olan ve emtia teslimatının genellikle ticaretin gerçekleştiği gün yapıldığı spot işlemler ile teslimatın işlemden ileri bir tarihte yapıldığı vadeli işlemlerin yapılmasına olanak sağlayarak risklerin yönetilmesi ve işlem maliyetlerinin düşürülmesine hizmet eden merkezi platformlardır. Bu çalışmanın amacı ülkemiz emtia piyasalarına örnek teşkil etmesi açısından, modern anlamda ilk emtia borsası olan ve halen dünyanın en büyük emtia borsalarından olan Chicago Ticaret Borsası'nın gelişim sürecini ortaya koymaktır. Tezin hazırlanmasında; literatür taraması, ülke örneklerinin incelenmesi, mevzuat ve mevcut durum analizi yöntemleri kullanılmış olup, iki ülke Borsasının karşılaştırmalı analizi işlem maliyetleri teorisi ışığında "Merkezi İşlem Platformu", "Merkezi Karşı Taraf Hizmeti", "Merkezi Takas Hizmeti" ile "Lisanslı Depoculuk ve Ürün Senedi Sistemi ile Entegrasyon" açısından gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular ışığında, Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda kurumsal yapılanmanın Chicago Ticaret Borsası ile büyük ölçüde aynı olduğu ancak bu durumun Türkiye'de emtiaya dayalı vadeli işlem sözleşmelerinin kullanımının yaygınlaşması için yeterli olmadığı sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte, emtia piyasalarında derinleşmenin sağlanması açısından Lisanslı Depoculuk ve Ürün İhtisas Borsası'nın önemi üzerinde durularak önümüzdeki yıllarda ortaya çıkabilecek fırsatlar paylaşılmıştır.