Bazı Thymus türlerinin biyolojik aktivitelerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMREM ÖZÜM SEZGÜN
Danışman: Fatma Elif Çepni Yüzbaşıoğlu
Özet:Lamiaceae ailesinin üyesi olan Thymus türleri, aromatik özellikleri ve geniş biyolojik aktiviteleri ile tanınan çok yıllık bitkilerdir. Antimikrobiyal, antifungal ve antiinflamatuar aktivitelere sahip olan Thymus bitkileri ayrıca güçlü antioksidan kapasiteye sahip fenolik bileşikler içerir. Bu özellikleri sayesinde Thymus türleri, geleneksel tıpta soğuk algınlığı, öksürük, bronşit gibi solunum yolu rahatsızlıklarının tedavisinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Ek olarak, gıda endüstrisinde doğal koruyucu ve aroma verici olarak değerlidirler. Genel olarak, Thymus türlerinin çok yönlü tıbbi ve ekonomik değeri, onları hem bilimsel araştırmalar hem de ticari uygulamalar için önemli bir bitki grubu haline getirmektedir. Bu çalışma, Kazdağı Milli Parkı'nda yetişen endemik Thymus pulvinatus ve Merzifon köy bölgesinde yetişen endemik olmayan Thymus longicaulis subsp. longicaulis'in bazı biyolojik aktivitelerinin belirlenmesini amaçlamaktadır. Bu çalışmada Thymus türlerinin metanolik ekstrelerinin antioksidan aktivitesi Total Antioxidant Status (TAS) kiti kullanarak ve Folin-Ciocalteu (F-C) yönteminden uyarlanan teknikle de fenolik madde miktarları tespit edilmiştir. Ayrıca gram-negatif bir bakteri olan Chromobacterium violaceum ATCC 12472 (CV12472) suşu kullanılarak anti-quorum sensing (anti-QS) aktivite özellikleri incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, T. longicaulis subsp. longicaulis ekstresinin en yüksek antioksidan aktiviteye (1,060 ± 0,051 mmol Troloks eşdeğer/L) ve total fenolik madde (13 ± 0,088 mg GAE/g) içeriğine sahip olduğu belirlenmiştir. Her iki bitki ekstresi anti-QS aktivite bakımından değerlendirildiğinde, ekstre uygulanan bakteri kültürlerinin üremelerinde kontrol grubuna göre baskılanma gözlenmezken 500μg/ml'de uygulanan T. longicaulis subsp longicaulis ekstresinde %93.09, T. pulvinatus ekstresinde ise %78.84 oranında viyolasin üretiminin baskılandığı gözlenmiştir. Diğer konsantrasyonlarda baskılanma gözlenmekle birlikte en yüksek oranlar bu şekilde belirlenmiştir. Bu tez çalışması, ülkemizde yetişen T. longicaulis subsp. longicaulis ve T. pulvinatus türlerinin bazı biyolojik aktivitelerinin önemi üzerine durmasının yanı sıra, bu iki türün anti-QS aktivite özelliklerinin incelendiği ilk araştırmalardandır. Elde edilen bulgular, Thymus türleri için gelecekte yapılacak araştırmalara temel veriler sağlamayı amaçlamakta olup, bu türlerin farmasötik ve nutrasötik ürünler olarak ticarileştirilme potansiyeline katkıda bulunacaktır.