KÜLTÜREL REKREASYON ALANLARINDA UNUTULMAZ ZİYARETÇİ DENEYİMİNİN UNSURLARI: İSTANBUL TARİHİ YARIMADA ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Gizem KANDEMİR ALTUNEL
Danışman: Şehnaz Demirkol
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, kültürel rekreasyon faaliyetlerine katılan yerli ve yabancı ziyaretçilerin unutulmaz ziyaretçi deneyimi unsurlarını ve bu unsurların destinasyon farkındalığı, sadakati, memnuniyeti ve imajı için katkılarını ortaya koymaktır. Bu doğrultuda çalışma, veri toplama ve verileri kategorileştirme süreci neticesinde Tripadvisor üzerinden, Unesco Miras Listesi'ne İstanbul'un Tarihi Alanları olarak kaydedilen, günümüzde "Tarihi Yarımada" olarak anılan, Hipodrom (Sultanahmet Meydanı, At Meydanı), Ayasofya, Aya İrini, Küçük Ayasofya, Topkapı Sarayı, Süleymaniye Camii, Zeyrek Camisi ve İstanbul Surları için yapılan yorumlara ulaşılarak, gözleme dayalı netnografi şeklinde yürütülmüş, netnografik verilerle ortaya konulan unsurlar delphi tekniği kullanılarak teyit edilmiştir. Çalışmada yerli ve yabancı ziyaretçilerin yorumları ayrı ayrı ele alınmıştır. Yerli ziyaretçiler için 67 adet Türkçe yorum üzerinden kodlama süreci gerçekleştirilmiş ve 164 adet ifade, yabancı ziyaretçiler için 358 adet İngilizce yorum üzerinden gerçekleştirilen kodlamada da 704 adet ifade belirlenmiştir. Gerçekleştirilen analiz neticesinde kültürel rekreasyon faaliyetlerine katılan yerli ziyaretçilerin incelenen yorumlarından elde edilen unutulmaz ziyaretçi deneyimi bulguları; etkilenmek-hayran kalmak (%26,9), katılım (%17,1) bilgi (%7,9), atmosfer (%16,4), sahiplenmek- gurur duymak (%8,6), konum (%7,9), kültürel ve dini harmoni (%7,9) ve sürdürülebilirlik (%7,3) olmak üzere 8 ana boyut altında sınıflandırılmıştır. Kültürel rekreasyon faaliyetlerine katılan yabancı ziyaretçilerin incelenen yorumlarından elde edilen unutulmaz ziyaretçi deneyimi bulguları; bilgi (%18,3), konum (%18), etkilenmek-hayran kalmak (%14,9), atmosfer (%14,8), katılım (%12,1), kültürel ve dini harmoni (%11,3), sürdürülebilirlik (%5,9) ve yerel deneyim (%4,7) olmak üzere 8 ana boyut altında sınıflandırılmıştır. Bu sınıflandırmadan sonra boyutları ve alt temaları 16 yabancı 17 yerli panelistinin katıldığı delphi tekniği ile netnografik araştırmanın sonucu olarak kodlanmış kültürel rekreasyon faaliyetlere katılanların unutulmaz deneyim unsurları beşli likert ölçeği şeklinde hazırlanarak panelistlere çevrimiçi olarak ulaştırılmış ve netnografi ile ortaya konulan kültürel rekreasyon deneyimini unutulmaz kılan bütün unsurların panelistler tarafından da onaylandığı görülmüştür. Ayrıca çalışmada kültürel rekreasyon faaliyetine katılan yabancı ziyaretçilerde ortaya konulan unutulmaz turizm deneyimi boyutlarının destinasyon markalaşma unsurlarından destinasyon farkındalığı, memnuniyeti, sadakati ve imajında etkili oldukları görülmektedir. Tarihi Yarımada'da ziyaret edilen eserlerde destinasyon farkındalığı yaratan unutulmaz ziyaretçi deneyimi unsurları; etkilenmek-hayran kalmak (%23,8), konum (%21,4), bilgi (%19), kültürel ve dini harmoni (%14,3) atmosfer (%11,9), sürdürülebilirlik (%4,8) ve katılımdır (%4,8). Bu unutulmaz ziyaretçi deneyimi unsurlarını ön plana çıkararak ziyaretçilerin zihninde İstanbul ile alakalı olumlu bir izlenim oluşturulmasını sağlayarak, rakiplerinden ayrılmasını sağlamak mümkün olacaktır. İstanbul'un destinasyon sadakatini sağlayan, ziyaretçilerin yeniden bu eserleri ve dolayısıyla İstanbul'u ziyaret etmesini sağlayan unutulmaz ziyaretçi deneyimi boyutları etkilenmek-hayran kalmak (%25,9), bilgi (%22,2), katılım (14,8), konum (14,8), atmosfer (%11,1), yerel deneyim (3,7), sürdürülebilirlik (3,7) ve kültürel ve dini harmonidir (%3,7). Destinasyon memnuniyeti sağlayan unutulmaz ziyaretçi deneyimi boyutları, konum (%29,4) ve katılım (%26,4), boyutları etkilenmek-hayran kalmak (%14,7), atmosfer (%14,7), bilgi (%8,8) kültürel ve dini harmoni (%2,9) ve sürdürülebilirliktir (%2,9). İstanbul'un destinasyon imajını oluşturan unsurların Kültürel ve Dini Harmoni başlığı altında (%42,9) toplandığı görülmektedir. Sonrasında konum (%14,3), yerel deneyim (%14,3), atmosfer (%14,3), etkilenmek-hayran kalmak (%7,1) ve katılım (%7,1) gelmektedir. Araştırma sonucunda ortaya konulan unutulmaz ziyaretçi deneyimi boyutları İstanbul'un bir kültür destinasyonu olarak nasıl markalaşabileceğini ve bu unutulmaz ziyaretçi deneyimi boyutlarının hangi markalaşma unsurunda nasıl ön plana çıkarılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Destinasyon farkındalığı, sadakati, memnuniyeti ve imajı oluşturma ya da var olanı pekiştirme noktasında unutulmaz ziyaretçi deneyimi unsurlarından turistler üzerinde en etkili olanları bilmek İstanbul'un kültürel bir destinasyon olarak pazarlanmasında ve ziyaretçi sayısında artış yaratabilmesi noktasında yardımcı olacaktır.