Andriake antik kenti A kilisesi mimari plastik eserleri


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Sanat Tarihi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Çağlar Demir

Danışman: Hatice Ayça Tiryaki Türkmenoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Andriake antik kenti, bugün Antalya İli Demre (Myra) İlçesinin 4,7 km güneybatısında bulunur. Ana kent Myra'dan ayrı bir örgütlenmeye sahip olması ve bu özelliğiyle antik liman yerleşimi karakteristiğinin kolayca okunabildiği nadir liman yerleşimlerinden biridir. Stratejik konumu gereği Akdeniz'de önemli bir ara liman niteliğine sahip olan yerleşim, bölge genelinde yüzyıllar boyu önemli bir ticaret merkezi olma özelliğini korumuştur. Ticari işlerliğinin yanı sıra, Myra Antik Kenti'nin bir liman mahallesi olan Andriake, Aziz Nikolaos kültü sayesinde Hristiyan hacıların Myra'ya gelmek için kullandıkları nihai geçiş güzergahı üzerinde yer alır. Sosyal, kültürel ve ticari etkinliklerin doğurduğu ihtiyaçlara göre şekillenen yerleşimde Erken Bizans dönemine ait tez konusunu oluşturan üç nefli, bazilikal planlı A Kilisesi de dahil olmak üzere toplam altı kilise yapısı bulunmaktadır. A Kilisesi'nin kazı çalışmaları 2015 yılında, ek mekanları ise 2016-2018 yılları arasında tamamlanmıştır. Tez çalışması kapsamında, A Kilisesi'nde ele geçen ve Bizans dönemine tarihlenen 178 adet mimari plastik eser incelenmiştir. Eserlerin işlev ve tarih sorunları çözümlenmeye çalışılmıştır. Kataloğa alınan mimari plastik eserler, işlev, form, teknik, motif, üslup, malzeme ve kompozisyon bakımından paralelleriyle karşılaştırılarak, eserlerde bölgeye ait yerel bir üslubun varlığı araştırılmıştır. Eserler motif, üslup ve malzeme özellikleri açısından Likya Bölgesi'nin genel mimari plastik özelliklerini taşımakla birlikte başta Yunanistan ve Kıbrıs olmak üzere Akdeniz çevresinde bulunan Kuzey Afrika'da Libya, Orta Doğu'da Ürdün, Filistin ve İsrail'e kadar uzanan geniş bir coğrafyada paralellerini görmek mümkündür. Tez kapsamında incelenen mimari plastik eserlerin çoğu ait oldukları yapının mimari evreleri, tipleri, süs kompozisyonları ve yakın ve uzak paralelleri dikkate alınarak 5. ve 6. yüzyıllar arasına tarihlenmektedir.