Bir Edebi Tür Olarak Ruznâme ve Yûsuf'un Ruznâmesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Begüm Karataş

Danışman: Bilal Alpaydın

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yûsuf, "Rûznâme" ismini verdiği eserini klasik Türk edebiyatının şekillenmeye başladığı devir olan XV. yüzyılın ilk yarısında kaleme almış, eseri Receb 841 tarihinde [milâdî Aralık 1437/ Ocak 1438] tamamladığını belirtmiştir. Kendisinin ne zaman doğduğu ve öldüğü, nasıl bir aileye doğduğu, yaşarken ne iş veya işlerle meşgul olduğu hakkında eserde hiçbir bilgiye rastlanamadığı gibi, tezkireler, vekâyînâmeler, tevârihler ve çeşitli tabâkât metinleri tarandığı halde bu kaynaklarda da kendisine rastlanamamıştır. Eser II. Murad döneminde kaleme alınmış ve sebeb-i telif bölümünde padişah çokça övülmüştür. Şair, eseri insanlara yardımcı olması ve yol göstermesi için kaleme aldığını dile getirmiştir. Eser mesnevî nazım biçimiyle kaleme alınmış, bir noktasında nesir bir bölüm eklenmiş ve üzerinde bazı karalamalar yapılmıştır. Bu çalışmada Rûznâme Latin harflerine aktarılmış ve içerik yönünden incelenmiş, böylelikle melhame türüne yaklaşan rûznâme metinleriyle ilgili hâlihazırda yapılmış az sayıda çalışmaya bir yenisi eklenmiş ve eserlerinden biri daha önce incelenmemiş bir şair incelenmiştir. Bu incelemeyle, diğer birçok anlam ve kullanım alanından farklı olarak yeni bir "rûznâme" türünün daha geniş kapsamda araştırılması ve anlaşılması neticesinde literatüre katkıda bulunmak ümit edilmiştir.