Sorumluluk Muhasebesi ve Transfer Fiyatlandırması – Bir Araştırma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Arif Bilir
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Kerem SARIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İşletmeler, büyüdükçe, amaçlarına ulaşmak için, bölümlere ayrılır ve uzmanlaşır. Bölümler arası ticari işlemler, transfer fiyatlandırmasının konusunu teşkil etmektedir. Transfer fiyatlandırmasının amaç ve yöntemleri, yönetim muhasebesi ve vergi amaçlı muhasebe yönünden, benzerlikler ve farklılıklar göstermektedir. Transfer fiyatlandırması yöntemleri, maliyet temelli yöntemler ve piyasa temelli yöntemler olarak iki ana gruba ayrılmakla beraber, karşılaştırılabilir fiyat yöntemi, maliyet artı yöntemi, yeniden satış fiyatı yöntemi, kâr bölüşüm yöntemi, işleme dayalı net kâr marjı yöntemi en çok kullanılan transfer fiyatlandırması yöntemleridir. Transfer fiyatlandırması yapan işletmelerde yapılan araştırmada, işletmelerin beyanlarına göre, yukarıda sıralanan beş yöntem Türkiye'de kullanılmaktadır. Bu tezde, transfer fiyatlandırmasına etki eden faktörlerin neler olabileceği tartışılmış ve araştırılmıştır. İşletmenin işlemde alım tarafında mı satım tarafında mı olduğu, işletmenin büyüklüğü, işletmenin ortaklık yapısının nasıl olduğu ve işleme konu malın standart veya farklılaştırılmış mal olup olmadığı, incelenen faktörler arasındadır. İşletmenin seçtiği transfer fiyatlandırması yönteminin, işletmenin kârlılığı üzerinde etkili olup olmadığı da ayrıca araştırılmaktadır. Araştırmada, yabancı ortaklı işletmelerin, yabancı ortağı olmayan işletmelere kıyasla, yöntem seçiminde farklı davrandıkları görülmüştür. İşleme konu malın niteliği de transfer fiyatlandırması yöntem seçimini etkilemektedir. Diğer taraftan işletmenin büyük ya da küçük olması ile transfer fiyatlandırması yöntem seçimi arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. İşletmenin seçtiği transfer fiyatlandırması yöntemi ile kârlılığı arasında da anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.