Mahmud Sadık Bey'in Hayatı, Fikirleri ve Siyasi Faaliyetleri (1864-1930)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Aleyna Nur Arslan
Danışman: Ramazan Erhan Güllü
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1864–1930 yılları arasında yaşamış olan Mahmud Sadık Bey, özellikle gazetecilik kimliğiyle öne çıkmış, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan geniş bir tarihsel süreçte basın hayatının en etkili simalarından biri olmuştur. Mülkiye Mektebi ve Almanya'da gördüğü eğitimin ardından çeşitli memuriyetlerde ve öğretmenlik vazifelerinde de bulunan Mahmud Sadık, kısa bir süre sonra gazeteciliğe geçiş yapmıştır. Tercüman-ı Hakikat Gazetesi ile başlayan bu süreç zamanla, Mahmud Sadık'ı Servet-i Fünun Dergisi'nin en üretken yazarlarından biri haline getirmiştir. Ancak bu yükseliş, II. Abdülhamid döneminde Kudüs'e sürgün edilmesiyle bir süre kesintiye uğramış, Sadık Bey dönüşünden sonra II. Meşrutiyet'in sağladığı görece özgürlük ortamında yeniden basın faaliyetlerine yönelmiştir. Bu dönemde arkadaşı Abdullah Zühtü ile Yeni Gazete'yi çıkarmış; aynı zamanda Osmanlı basın tarihine damga vuran gelişmelerden biri olarak, Osmanlı'nın ilk basın örgütü sayılan Osmanlı Matbuat Cemiyeti'nin kurucuları arasında yer alarak başkanlık görevini üstlenmiştir. Öte yandan Mütareke döneminde Yeni Gazete'nin başyazarlığını yapmıştır. Basında var olan hemen bütün gazete ve dergilerde imzasına rastlanan ve binlerce makale yazan Sadık Bey'e daha hayattayken "Şeyhülmuharririn" unvanı verilmiş; böylece yalnızca çağdaşları nezdinde değil, basın tarihindeki konumu bakımından da ayrıcalıklı bir yere sahip olmuştur. Bununla birlikte Sadık Bey, gazetecilik alanındaki çalışmaları kadar edebiyat sahasında kaleme aldığı eserlerle de dikkate değer bir entelektüel profil sergilemiştir. Dolayısıyla Mahmud Sadık Bey hem edebiyat camiasında hem de Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan basın tarihinde kalıcı bir iz bırakmayı başarmıştır.