Ekonomik coğrafya perspektifinde Marmara Bölgesi serbest bölgelerinin analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MESUT ŞİMŞEK

Danışman: Mesut Doğan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Marmara Bölgesi'nde yer alan serbest bölgelerin yer seçiminde etkili olan doğal ve beşerî unsurlar beş bölümde incelenmiştir. Çalışmada her bir serbest bölgenin kurulu bulunduğu ilçelere odaklanılmış ve değerlendirmeler olabildiğince yerel ölçekte yapılmaya çalışılmıştır. Birinci bölümde, Marmara Bölgesi'nin fiziki coğrafya özellikleri ele alınmıştır. Bu kapsamda bölgenin yer şekilleri, yükselti ve iklim özellikleri değerlendirilmiş. Fiziki çevre unsurlarının ekonomik faaliyetler üzerindeki dolaylı etkileri açıklanmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde, serbest bölgelerin kurulduğu ilçelerdeki nüfus yapısı incelenmiştir. Nüfusun yapısı, bölgenin ekonomik işlevleriyle olan ilişkisi çerçevesinde değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde, serbest bölgelerin bulunduğu ilçelerin yerleşme tarihleri ele alınmıştır. Serbest bölgelerin kurulduğu alanların tarihsel sürekliliği ve ticari fonksiyonları vurgulanmıştır. Dördüncü bölümde, serbest bölgelerin kurulduğu ilçelerdeki ekonomik yapı incelenmiştir. Bu bağlamda ulaşım ve lojistik altyapılarının bölge ekonomisine etkileri üzerinde durulmuş, serbest bölgelerin bulundukları çevrelere sanayi ve ticaret faaliyetlerini çekerek zamanla kentleşmeyi hızlandırdığı görülmüştür. Beşinci bölümde, Marmara Bölgesi'ndeki serbest bölgelerin dış ticaret hacmi, ülke gruplarına göre ticaret dağılımı, üretim odaklı faaliyet gösteren firma sayıları ile yerli ve yabancı çalışan oranları gibi çeşitli kriterler çerçevesinde analiz edilmiştir.