Bizans İmparatorluğu'nda Yemek ve Mutfak Kültürü


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Ayşegül Melis Dilek

Danışman: Ümmühan Melda Ermiş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bir uygarlığın yemek kültürünü incelemek için, üretim kaynaklarının, ekonomisinin ve coğrafi sınırlarının göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Bizans İmparatorluğu tarihi boyunca farklı sınırları ve topraklarında farklı ulusların yaşadığı bir imparatorluk olmuştur. Bu çeşitlilik yemek yeme alışkanları üzerinden görsel kimliğine ve sanatına da yansımıştır. Üç bölümde ele alınarak incelenen Bizans İmparatorluğu'nda yemek ve mutfak kültürünün ilk bölümünde, Roma İmparatorluğu'nun mutfak kültürü ve görsel malzemeleri, seramik ve mevcut mimari kalıntıları üzerinde durulmuştur. Bizans mutfağının temellendirilmesi, tariflerin, kullanılan sofra gereçlerinin özellikle seramiklerin değişimi açısından ilk bölüm Roma İmparatorluğu mutfak kültürüne ayrılmıştır. İkinci bölüm, Bizans İmparatorluğu'nun siyasi durumu, zamanla değişen sınırlar, kıtlık ve istilaların gıda teminine etkisi Erken dönemde Geç Roma, Orta ve Geç dönemlerinde Hristiyanlığın etkisinin mutfak ve yeme içme alışkanlıklarını nasıl etkilediği konusuna odaklanır. Bu veriler arkeolojik buluntularla desteklenmiştir. Özellikle sofra kaplarına (seramik, madeni, cam) ayrı bir önem verilmiştir. Üçüncü bölümde ise, Bizans İmparatorluğu'nda güçlü bir dini kurum olan manastırlar ele alınmış, kompleks içerisinde dini ritüelin bir parçası olan yemekhanelerin konumu ile mimarisi irdelenmiş ve yemekhane kuralları ile gıdaların eşit paylaşımı gibi konular ele alınmıştır. Sonuç olarak, Bizans İmparatorluğu'nda yemek ve mutfak kültürü kaynağını bulduğu Roma İmparatorluğu'ndan her konuda etkiler taşımaktadır. Ancak Geç Antik çağdaki dönüşüm birçok alanda olduğu gibi mutfak kültürü ve yeme-içme alışkanlıklarında da etkisini göstermiştir. Bu duruma devletin resmi dininin Hıristiyanlık olmasının rolü büyüktür. Anahtar Sözcükler: Bizans İmparatorluğu, Yemek, Mutfak, Manastır, Bizans Sanatı, Roma İmparatorluğu.