Aktif vatandaşlığı yeniden düşünmek: Refah devleti bağlamında Avrupa'da aktif vatandaşlık


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyasal Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: OSMAN FURKAN AKIN

Danışman: Eylem Özdemir

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, aktif vatandaşlığın 1980'lerde İngiltere'de ortaya çıkan ve kavramsallaştırılan anlamının 2000'lerin başından sonra nasıl dönüşüme uğradığını sorunsallaştırmaktadır. Vatandaşlık çalışmalarında yeni sayılabilecek "aktif vatandaşlık" kavramının uğradığı bu dönüşüm refah devleti üzerinden incelenmiştir. Aktif vatandaşlığın uğradığı anlam dönüşümümün örnek refah devletleri üzerinden ele alındığı bu çalışmanın içerisinde, 1980'lerde ve 2000'lerde olmak üzere iki farklı aktif vatandaşlık tanımı bulunduğu konusuna yer verilmiştir. 1980'li yıllar süresince İngiltere'de ileri sürülen aktif vatandaşlık, refah devletinin girdiği kriz ile bağlantılı olarak vatandaşlığı yükümlülüklerle ilişkilendirmektedir. 2000'lerin başından itibaren yapılan tanımlamalar ise katılım, sosyal uyum, çok kültürlülük, entegrasyon ve yaşam boyu öğrenme gibi kavramlarla bağdaştırılmıştır. Bu kuramsal çerçeve kapsamında aktif vatandaşlık, Esping-Andersen'in geliştirdiği refah devleti sınıflandırması referans alınarak İngiltere, Almanya ve Danimarka örnekleri üzerinden karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu çalışma aynı zamanda vatandaşlık kavramının tanımlanması, modern vatandaşlığın ortaya çıkışı ve Thomas H. Marshall'ın geliştirdiği haklar temelinde vatandaşlık anlayışını da incelemiştir. Diğer taraftan refah devleti ve sınıflandırma çalışmaları incelenerek, refah devletinin sosyal vatandaşlıkla ilişkisi ortaya konulmaya çalışılmış, refah devletinin girdiği krizin sosyal vatandaşlık üzerindeki etkileri ve aktif vatandaşlığın nasıl ortaya çıktığından bahsedilmiştir. Bu noktadan varılacak sonuç ise aktif vatandaşlığın, refah devletinin girdiği krizden sonra devletin refah harcamalarını azaltmak için 1980'lerde İngiltere'de yükümlülükler etrafında tanımlandığı, ancak 2000'lerin başında Avrupa'nın sosyal yapısında meydana gelen sorunlara çözüm olması amacıyla tekrar tanımlanarak bir politika olarak uygulanmaya başladığıdır. Örnek ülkelerin karşılaştırılmasıyla elde edilen bu sonuç refah devleti politikaları kapsamında tekrar ele alınmıştır.