Popüler bilim kurgu sinemasında posthümanizm ve Michel Serres düşüncesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İletişim Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FERİT YAĞMURCU
Danışman: Nilüfer Timisi Nalçaoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Son dönemlerde, hızla gelişen bilim ve teknolojinin de kısmi etkisiyle fiziksel ve düşünsel olarak insanın ve dünyanın köklü bir dönüşüm geçirdiği, geçirmekte olduğu veya geçirmesi gerektiği fikirleri etrafında biçimlenen insan sonrası kuramlar, günümüzün hararetli tartışma konuları arasındadır. Bu tez, insan sonrası kuramdan (Posthümanizm) ve ilgili tartışmalardan hareketle, Fransız felsefeci Michel Serres'in görüşleri rehberliğinde 2000 sonrası popüler bilim kurgu sinemasına bakmaktadır. Akademi kadar medyada da ilgi gören konu, felsefeden teknolojiye uzanan multidisipliner bir alan olmakla beraber en yaygın ve etkili biçimde bilim kurgu sinemasıyla kitlelere yansımaktadır. Bu nedenle tartışma, artık bir sosyal kuram işlevi de gördüğü düşünülen bilim kurgu üzerinden yürütülmüştür. Bu doğrultuda tez çalışmasında öncelikle genel hatlarıyla insan sonrası kuram ve Türkiye'de az bilinen Michel Serres felsefesi aktarılmış, ardından 2000 sonrası popüler bilim kurgu sinemasını yansıtabilecek bir film listesi belirlenerek içerik analizi yapılmıştır. Son olaraksa, elde edilen verilerin de ışığında konuya uygunlukları gözetilerek seçilen filmler, geniş disiplinlerarasılığı ile zengin ve ufuk açıcı okuma imkanları sunan Serres düşüncesi rehberliğinde incelenmiştir. Sonuçta çalışmamız, popüler bilim kurgu sinemasının genel olarak muhafazakâr eğilimli bir kaçış sineması olduğu ve distopyalarla belli bir korku iklimini yaydığı gibi varsayımları doğrulamıştır. Öte yandan popüler bilim kurguda çok çeşitli sosyal meselelerin de etkin biçimde tartışıldığı ve geleceğe dair ciddi anlayış değişikliğine yardımcı olabilecek nüvelerin mevcut olduğu görülmüştür. Ayrıca çalışmada, Serres düşüncesinin bilimsel altyapısını sağlayan kaos kuramı ve termodinamik gibi konularla, onun parazit, nesnemsi, hominescence, tanatokrasi, pantopya ve yumuşak kirlilik gibi temel kavramları tartışılmış ve film okumalarında bu kavramlardan yararlanılmıştır.