Furanın Leydig Hücrelerinde Genotoksik Profilinin Değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Buse YILMAZ
Danışman: Banu Orta Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, furanın TM3 Leydig hücreleri üzerinde oluşturabileceği muhtemel genotoksik mekanizmasının açığa çıkarılması amaçlanmaktadır. Furan, pişirme, saklama ve işleme teknikleri sırasında birçok gıda bileşenin termal bozunması sonucu oluşan sıvı, renksiz ve yüksek uçuculuğa sahip bir organik kimyasaldır. Aynı zamanda furan, sentetik bir ara ürün olarak kimyasal sanayide de yaygın olarak kullanılmaktadır. Kahve, meyve suları, işlenmiş bebek maması, kavanoz ve konserve yiyecekler gibi ısıl işlem süreçlerinden geçmiş gıdalarda ortaya çıkan, nispeten yüksek miktarlardaki furan kontaminasyonu sebebiyle bu bileşiğin vücuda alınımı kaçınılmazdır. Sıçan ve fareler ile yapılan çalışmalar, furanın çeşitli dokulardaki sitotoksik, genotoksik ve karsinojenik etkisini ortaya çıkararak günlük diyet ile kronik olarak alınan furanın insan sağlığı üzerinde yol açabileceği olumsuz etkilerine dikkat çekmektedir. Furan maruziyetinin nefrotoksisiteye, hepatotoksisiteye, immünotoksisiteye ve üreme toksisitesine yol açtığı yapılan çalışmalar ile gösterilmiştir. Furan, Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı tarafından "olası insan kanserojeni (Grup 2B)" olarak sınıflandırılmıştır. Bunun dışında, toksik bir kimyasal olan furan, prostat kanserinde biyobelirteç olarak da kullanılabilmektedir. Erkek üreme sistemi üzerinde yapılan in vivo ve in vitro çalışmalar, furanın antioksidan enzim aktivitelerini baskılayıp reaktif oksijen türlerinin üretimini uyararak oksidatif strese yol açtığını ve germ, Leydig ve Sertoli hücrelerindeki apoptotik hücre sayısını arttırdığını, sperm canlılığı ve FURANIN LEYDİG HÜCRELERİNDE GENOTOKSİK PROFİLİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ xiii hareketliliğini azalttığını bildirmiştir. Furan maruziyetinin kemirgenlerdeki folikül uyarıcı hormon, luteinize edici hormon ve testosteron salınımını baskılaması anti-androjenik etkisini göstermektedir. Şimdiye kadar olan literatür bilgisine göre, furanın genotoksik etki mekanizması oldukça tutarsız ve tartışmalıdır. Buna rağmen, erkek üreme sistemi üzerindeki genotoksik etkisine yönelik hiçbir çalışma bulunmamaktadır. TM3 Leydig hücre soyu furanın 750, 1500 ve 3000 μM konsantrasyonları ile 24 saat süreyle muamele edilmiştir. Maruziyet süresinin tamamlanmasının ardından, furanın TM3 Leydig hücrelerinde yol açtığı sitotoksisite, hücre canlılık testi ve laktat dehidrogenaz enzim seviyelerinin spektrofotometrik olarak ölçülmesi ile belirlenmiştir. Furan kaynaklı DNA hasarı, mikronukleus, komet ve kromozomal aberasyon testleri ile gösterilmiştir. Bulgular hücre canlılığının azalıp laktat dehidrogenaz aktivitesinin arttığını, komet parametrelerinin, mikronukleus oluşumunun ve yapısal kromozomal aberasyonun arttığını göstermiştir. Bu bulgular, furanın TM3 Leydig hücrelerinde DNA hasarını uyararak genotoksisiteye ve DNA hasarı kaynaklı sitotoksisiteye sebep olduğunu ortaya çıkarmıştır.