Arkeolojik Kerpiç Korumasında Akrilik Reçine, Alkali Silikat, Etil Silikat Ve Nano-Kireç Kullanımının Değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mehmet Fevzi Uğuryol
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ufuk KOCABAŞ
Özet:Bu araştırmada arkeolojik kerpiçlerin korunmasında sıklıkla kullanılan malzemeler olan akrilik reçineler, alkali silikatlar ve etil silikatın başarımlarının karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi ve nano-kirecin arkeolojik kerpiçlerin korunmasında kullanılabilirliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçlara ulaşabilmek için öncelikle Kaniş/Kültepe-Karum ören yerinde şiddetli erozyona uğramış bir kerpiç yapı kalıntısından arta kalan toprak laboratuvarda ve sahada gerçekleştirilen deneysel çalışmalarda kullanılmak üzere tedarik edilmiştir. Laboratuvar çalışmasının ilk kısmında bu toprağın karakterizasyonu fiziksel, geoteknik, kimyasal ve mineralojik analizler ile gerçekleştirilmiş, sonraki aşamalarda bu toprak ile laboratuvar testlerinde kullanılmak üzere numuneler hazırlanmış, yine bu toprak kullanılarak Karum kazı alanında kerpiç test duvarları inşa edilmiş ve söz konusu malzemeler bu numunelere ve duvarlara uygulanmıştır. Laboratuvar numunelerinin fiziksel, mekanik testlere ve ıslak yıpratma testlerine tabi tutulması ve kazı alanındaki test duvarlarının bir yıl boyunca doğal koşullar altında bozulmaya bırakılması sonrasında malzemelerin başarımları değerlendirilmiştir. Ayrıca, saha çalışması kapsamında kullanılan malzemelerin sarf edilen miktarları ile satış maliyetleri belirtilmiş ve işçilik maliyetlerine ışık tutması amacıyla her malzemenin uygulanması için harcanan zaman da hesaplanmıştır. Sonuçta; laboratuvar çalışmasında en etkili malzemenin etil silikat olduğu belirlenmiş; saha çalışmasının ise bir yılın sonunda ancak ön sonuçlar verebildiği görülmüş ve tez kapsamı dışında da sürdürülmesinin daha güvenilir sonuçlar vererek yarar sağlayacağı izlenimi oluşmuştur. Bununla birlikte, arkeolojik alanda verim alınabilecek miktarda etil silikat kullanımının sarf malzeme ve işçilik açısından oldukça yüksek bir toplam maliyet gerektireceği anlaşılmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Kerpiç, toprak tuğla, çamur tuğla, konservasyon, koruma, sağlamlaştırma, akrilik reçineler, alkali silikatlar, etil silikat, nano-kireç, Kültepe-Kaniş