Seçilmiş Açık Kümelerin Gaia Fotometrik ve Astrometrik Veriler ile Analizi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Fakültesi, Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Songül Özırmak

Danışman: Selçuk Bilir

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Güneş civarında merkezi yoğunlaşma gösteren farklı yaştaki 10 açık kümenin Gaia DR3 kataloğundan sağlanan astrometrik ve fotometrik verileriyle açık kümelerin yapısal ve astrofizik parametrelerinin tayin edilmesi planlanmıştır. İncelenen açık kümelerin sönük limit parlaklıkları G = 20.5 kadir olarak belirlenmiştir. Açık kümelerin yapısal parametreleri küme merkezinden uzaklıklara göre oluşturulan yıldız sayı yoğunluk profillerinin King modeli (1962) kullanılarak fit edilmesiyle belirlenmiştir. Küme üyesi yıldızların seçiminde bir kümelenme algoritması olan UPMASK yazılımı kullanılmıştır. Küme üyeliği P=%50 değerinden büyük ve eşit olan yıldızlar öz hareket uzayına işaretlenerek açık kümelerin ortalama öz hareket bileşenleri, trigonometrik paralaks verilerinden oluşturulan histogramlara yapılan Gauss fitleriyle de kümelerin ortalama trigonometrik paralaksları tayin edilmiştir. İncelenen 10 açık kümenin demir bollukları küme üyesi yıldızların yüksek/orta çözünürlüklü tayf analizlerinden tayin edilmiş olup literatürde verilen değerleri alınmıştır. Astrofizik parametrelerin tayininde anakol çakıştırma yöntemi kullanılmıştır. Renk-parlaklık diyagramı üzerinde işaretlenen küme üyesi yıldızlar, metal bolluğu bilinen PARSEC eş-yaş eğrileriyle fit edilerek renk artıkları (E(GBP-GRP)), uzaklıkları (d) ve yaşları (t) eş zamanlı olarak tayin edilmiştir. Kümelerin astrofizik parametrelerinin analizleri neticesinde 10 açık kümenin renk artıkları 0.033 ≤ E(GBP-GRP) (kadir) ≤ 0.434, uzaklıklarının 387 ≤ d (pc) ≤ 1033, metal bolluklarının -0.129 ≤ [Fe/H] (dex) ≤ 0.080 ve yaşlarının 4 ≤ t (Myıl) ≤ 1200 aralıklarında bulunduğu tespit edilmiştir. Tez çalışmasında Gaia DR3'teki astrometrik ve fotometrik verilerin kullanılmasıyla açık kümelerin hesaplanan astrofizik parametrelerinin Gaia DR2 verilerinden elde edilen sonuçlara göre daha doğru ve hassas tayin edildiği görülmüştür.