Yaş Ayrımcılığı ve Kadın Emeği Güvencesiz Bir Yaşlılığa Doğru: Sorun Alanları ve Siyasal Partilerin Bakışı”
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi, Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Helin Metin
Danışman: Serpil Çakır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yaş ayrımcılığı kısaca, bireylerin yalnızca yaşları sebebiyle maruz kaldıkları olumsuz stereotipler, önyargı ve dışlanmadır. Tıpkı diğer ayrımcılık türleri gibi yaş ayrımcılığı da toplumda yeniden üretilmektedir. Yaşlı bireyler içerisinde kadınlar, hem biyolojik olarak erkeklerden daha uzun yaşamaları hem de toplumsal olarak dezavantajlı konumda bulunmaları nedeniyle yaş ayrımcılığını daha yoğun yaşamaktadır. Kadınlar yaş aldıkça hem cinsiyet ayrımcılığına hem de yaş ayrımcılığına eşzamanlı biçimde maruz kalmakta; bu iki ayrımcılık biçiminin kesiştiği alan "cinsiyetlendirilmiş yaşçılık" olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışma yürütülürken başlangıçta yaşlı kadınların ücretli emek alanındaki deneyimlerine odaklanılmış olsa da saha verileri, özellikle 50 yaş üstü kadınlarla yapılan görüşmeler sonucunda, aslında orta yaşlı ve yaşlanmakta olan kadınların emek piyasasındaki konumlarının halihazırda giderek kırılganlaştığını ve bunun da daha güvencesiz bir yaşlılığa doğru gidişi belirlediğini göstermiştir. Dolayısıyla araştırmanın odağı, yaşlı kadın emeğinin ötesine geçerek, yaşlanma sürecindeki kadınların emek yaşamında maruz kaldıkları yapısal eşitsizliklerin onların ileriki yaşlarını nasıl güvencesizleştirdiğini görünür kılmaya yönelmiştir. Tezin ana savı, orta yaş ve üzeri kadınların ücretli emek alanında hem cinsiyet hem yaş ayrımcılığının kesişiminde yaşadıkları sorunların gerek siyasal parti politikalarında gerekse sosyal politikalarda yeterince yer bulmadığıdır. Bu hipotez doğrultusunda biri yaşlanmakta olan kadınlarla, diğeri siyasal parti temsilcileriyle olmak üzere iki saha araştırması gerçekleştirilmiştir. İlk saha araştırmasında daha geniş veri elde etmek amacıyla örneklem, 50 yaş üstü kadınlar şeklinde somutlaştırılmıştır. Tez dört ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde kuramsal çerçeve kurulmuş ve temel kavramlar açıklanmıştır. İkinci bölümde Türkiye'de yaşlılık ve yaş ayrımcılığına ilişkin yasal düzenlemeler incelenmiştir. Üçüncü bölümde derinlemesine görüşmeler üzerinden elde edilen verilerle, 50 yaş üstü yani yaşlanmakta olan kadınların ücretli emek alanında karşılaştıkları sorunlar saptanmış, bu sorunların ileriki yıllarda daha güvencesiz bir yaşlılığa nasıl zemin hazırladığı ortaya konmuştur. Dördüncü bölümde siyasal parti temsilcileriyle yapılan görüşmeler üzerinden partilerin konuya bakış açıları analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda, orta yaş ve üzeri kadınların ücretli emek alanındaki deneyimleri ışığında, yaşlılık meselesine dair somut politika önerileri geliştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: yaş ayrımcılığı, kesişimsellik, yaşlanma, kadın emeği, cinsiyetlendirilmiş yaşçılık