İnsan haklarının yerelleştirilmesi: İnsan hakları kentlerinin yapabilirlikler yaklaşımıyla değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ERDAL BAYRAKTAR

Danışman: Gülay Günlük Şenesen

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İnsan Hakları Kentleri (İHK) hareketi, yerel aktörlerin katılımıyla son yirmi yıldan bu yana gelişmektedir. 1997 yılında Arjantin'in Rosario kentindeki İHK beyanıyla başlayan bu hareket, dünyadaki farklı kentlerin katılımıyla büyümektedir. İHK beyanıyla insan haklarının geliştirilmesi, politika uygulayıcıların katılımcı mekanizmaları desteklemesi ve kırılgan grupların katılımcı süreçlerle güçlendirilmesi taahhüt edilmektedir. Kentlerde insan haklarının geliştirilmesi için bütün politika süreçleri hak temelli bir perspektifle gerçekleştirilmelidir. Yapabilirlikler yaklaşımı, bu perspektife dayalı politika süreçleri ve insan haklarının işlevselleştirilmesi için uygun bir çerçeve sunar. Bir insan hakkı olan katılım yapabilirliği, politika süreçlerine etki edebilme ve kamusal müzakerelerde yer alabilme özgürlüğüdür. Yerel düzeyde demokratik bir ortamın sağlanmasında politika uygulayıcılarının tutum ve davranışları belirleyicidir. Bu kapsamda çalışmanın amacı, İHK beyanının politika uygulayıcıların katılım yapabilirliğine yönelik yaklaşımlarında bir iyileşmeye yol açıp açmadığını değerlendirmektir. Çalışmada Türkiye İHK Projesi'ne katılan ve katılmayan belediyelerdeki politika uygulayıcıları katılım yapabilirliğine yaklaşımları bağlamında karşılaştırılmıştır. Çalışma karma yöntemle tasarlanmış, 25 kişiyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve 215 kişiye online anket uygulanmıştır. Projeye katılmayan belediyelerdeki politika uygulayıcılarıyla karşılaştırıldığında, projeye katılan belediyelerdeki politika uygulayıcılarının kent sakinleriyle iletişim kurma (p<0.0001), kolektif eylemliliği ve eylem taahhüdünü destekleme (p<0.0001) ve kurum içinde inisiyatif alma (p<0.0001) olasılıkları istatistiksel olarak daha yüksektir.