Türkiye'de çocuk psikiyatrisi: İlk metinler ve öncü isimler (1916-1960)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA ESAT ÖRENGÜL
Danışman: Sevtap Kadıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma kapsamında, Türkiye'de modern psikiyatrinin kurumsallaşmaya başladığı dönemde, doğrudan çocukların ruhsallığıyla ilgili ve çocuk psikiyatrisi alanında yayınlanmış en eski metinler ve bu alandaki öncü isimler incelenecektir. Çocuk psikiyatrisine yönelik öncü sayabileceğimiz ilk metinler, çeviri yazılar ve vaka takdimleri, öncelikle dönemin tıp dergilerinde karşımıza çıkmaktadır. Türkiye'de nöropsikiyatri alanının ilk süreli yayınlarından Şişli Müsamereleri ve bu dergideki ilk yazılardan başlamak üzere (1916); İstanbul ve Ankara'da akademik psikiyatri çevrelerinde çocuk psikiyatrisinin kendisine yer açmaya başlamasına kadar olan (1960) gelişmeler tezin kapsamı içinde alınacaktır. Belirtilen dönem içinde çocuk psikiyatrisi alanında iki isim öne çıkmaktadır. Bu kişiler Dr. Cevat Zekai (Bil) ve Dr. İbrahim Zati (Öget)'dir. Araştırmada öncelikle bu öncü hekimlerin eserleri ayrıntılı bir şekilde incelenecektir. Bununla birlikte belirtilen dönemin tıbbi yayınlarında çocuk ruh sağlığının izi sürülerek, konuyla ilgili müstakil çalışmalar hakkında da bilgi verilecektedir. Türkiye'de maalesef çocuk ruh sağlığı ve hastalıkları üzerine kapsamlı bir tarih çalışması olmadığı gibi, bu alanda çalışan Osmanlı son dönem ve erken Cumhuriyet dönemi hekimleri hakkında da literatürde ciddi bir boşluk bulunmaktadır. Bu tez, hem çocuk psikiyatrisi alanında eski Türkçe ve Latin harfli Türkçe metinlerin gün ışığına çıkarılması ve analizini hedeflemekte; hem de iki önemli hekimin eserlerine ayrıca odaklanarak tarih yazımına katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Cevat Zekai ve İbrahim Zati'nin özellikle 1930'lu ve 1940'lı yıllarda çocuk ruh sağlığı alanında kaleme aldığı metinler, dönemin güncel tartışmalarını, çocuk psikiyatrisi alanının inşa sürecini ve bu alanda dünyadaki gelişmelerin ne ölçüde içselleştirilip başka bir kültüre uyarlama çaba ve yaklaşımlarını yansıtmaları açısından önemlidir. Araştırma kapsamında başta adı geçen hekimlerin yayınladıkları makaleler ve kitaplar olmak üzere İstanbul Seririyatı, Hilal-i Ahdar, Nevsal-i Afiyet, Çocuk Nöropsikiyatrisi ve Rehberliği Dergisi gibi dönemin süreli yayınları çocuk psikiyatrisi ekseninde incelenecektir.