Hocazâde'nin Tehâfütü'l-Felâsife'sinde İnsan Nefsinin Mücerretliği Sorunu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Fatma Zehra Karayel
Danışman: Ömer Mahir Alper
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hocazâde Muslihiddin (ö.893/1488) Osmanlı dönemi düşünce geleneğinde çok önemli bir yere sahiptir. Özellikle II. Mehmet'in (ö. 886/1481) düzenlediği Tehâfüt yarışması dolayısıyla kaleme aldığı eseri, Osmanlı tarihinde bir gelenek oluşturulmasına muazzam bir katkı sunmuştur. Bu araştırmanın kapsamını, Hocazâde'nin Tehâfütü'l-felâsife'sinde insan nefsinin mücerret olması sorunu bağlamındaki filozofların görüşler ve onlara yazılan tenkitler oluşturmuştur. Öncelikle Hocazâde'nin eserinde geçen filozofların iddiaları ve onlara getirilen itirazları daha iyi anlamak için söz konusu meseleye dair temel kavramlar ve görüşler ele alınmıştır. Bu sebeple Hocazâde'nin kendilerinden yararlandığı İbn Sînâ (ö. 428/1037), Fahreddin Râzî (ö. 606/1210), Nasîrüddin Tûsî (ö. 672/1274)ve Esîrüddin Ebherî'nin (ö. 663/1265 [?]) görüşleri incelenmiştir. Sonraki bölümde Ebû Hâmid el-Gazzâlî'nin (ö. 505/1111) Tehâfütü'l-felâsife'sinde ve Hocazâde'nin Tehâfütü'l-felâsife'sinde insan nefsinin mücerretliğine dair filozoflara yönelttiği eleştiriler ele alınmıştır. Son bölümde ise Hocazâde'den sonraki Tehâfüt yazarlarının bu meseleyle ilgili filozoflara yaptıkları eleştiriler incelenmiştir. Böylece İbn Sînâ'nın temelini oluşturduğu insan nefsinin mücerretliği konusu bütünlükçü bir bakış açısıyla Tehâfüt geleneği içinde araştırılmış oldu.