Sıçanlarda indometazinle oluşturulan mide ülseri üzerine atorvastatinin etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Özge Uyanık
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Birsel Sönmez UYDEŞ DOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Statinler kolesterol sentezinde hız kısıtlayıcı enzim olan 3-hidroksi-3 metil glutaril KoenzimA redüktazın (HMG-KoA) spesifik ve kompetitif inhibitörleridirler. Son yıllardaki çalışmalar statinlerin plazma kolesterol düşürücü etkilerinden bağımsız pleiotropik etkilerinin olduğunu ortaya koymuştur. Sıçanlarda deneysel olarak oluşturulan intestinal ülser ve kolit gibi inflamatuvar hastalıklarda bazı statinlerin antioksidan ya da antiinflamatuvar özellikleri ile iyileştirici etkiler gösterdiği belirlenmiştir. Buna karşın, klinik bir raporda 3 ay süreyle günde 20 mg dozda atorvastatin kullanan bir hastada gastrik ülser geliştiği bildirilmiştir. Bu çalışmada sıçanlarda indometazinle oluşturulan gastrik ülser üzerinde atorvastatinin etkisi incelenmiştir. Atorvastatinin artan dozlarının (0,5 mg/kg, 5 mg/kg ve 50 mg/kg) etkisi sıçanlara tek uygulama (akut model) ve 5 gün süreyle uygulanması (subkronik model) sonrasında değerlendirilmiştir. Atorvastatin sıçanlara oral olarak ve indometazin uygulamasından bir saat önce verilmiştir. Bir grup deneyde ise aynı dozlarda uygulanan gastrik atorvastatin mukoza üzerinde direkt etkisi araştırılmıştır. Ülser lezyonları hem makroskobik olarak ölçülmüş (mm) hem de mikroskobik olarak değerlendirilmiştir. Atorvastatinin etkisinde mevalonat yolağı inhibisyonu ve iNOS'un rolü araştırılmış ve ayrıca sistolik kan basıncı değerleri, kan kolesterol düzeyleri ve mukozal nötrofil lokosit sayıları ölçülerek etki mekanizması aydınlatılmaya çalışılmıştır. Bulgularımız, hem akut hem de subkronik modelde atorvastatinin 0.5 ve 5 mg/kg dozlarda indometazin ile oluşturulan gastrik ülser üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığnı ancak 50 mg/kg dozda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ülser lezyonlarını şiddetlendirdiğini göstermiştir. Histopatolojik sonuçlar bu bulguları desteklemiş ve atorvastatinin indometazinle oluşturulan gastrik ülseri şiddetlendirici etkisine mukozaya nötrofil infiltrasyonundaki artışın ve iNOS'un aracılık ettiği belirlenmiştir. Öte yandan, atorvastatinin gastrik mukoza üzerinde direkt ülserojen bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir.