Farklı kaynaklardan izole edilen probiyotik bakterilerin antimikrobiyal ve antikanser etkinliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SAIDA MUSTAFAYEVA
Danışman: Nazmiye Özlem Şanlı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hızla artan dünya nüfusu kısıtlı besin kaynaklarının verimli kullanılmasını zorunlu hale getirirken, kentsel ve sedanter yaşam tarzı pek çok kronik hastalığın oluşumuna sebep olmaktadır. Bu durum ise bireyleri sağlıklı ve geleneksel gıdaya yöneltmektedir. Bu yönelim, beslenme ihtiyacının sağlıklı gıda ile giderilmesine, fonksiyonel gıda ve daha özelinde biyoterapötik gıdaların popüler ve yaygın hale gelmesine yol açmaktadır. Biyoterapötiklerin yararlı bileşenleri olarak probiyotik, prebiyotik ve sinbiyotikler öne çıkmakla beraber, son yıllarda paraprobiyotik ve postbiyotiklerin kullanımı da ilgi çekmektedir. Metabolik olarak aktif bir organ olan bağırsak ve yerleşik mikrobiyotası konakçı sağlığı için önemli bir role sahiptir. Probiyotiklerin tüketimi ile mikrobiyotanın düzenlenmesi, konakçı ile simbiyotik ilişkiyi sürdürmenin; bağışıklık sisteminin optimal gelişimi ve kanser tedavisinin etkinliğini sağlamanın bir yolu olarak da kabul edilmektedir. Probiyotiklerin kritik seçim kriterlerden biri olan antimikrobiyal aktivite göstermesi, bu organizmaların probiyotik takviye olarak kullanımı için tek başına yeterli olmayıp sitotoksik özellik göstermemesi de beklenir. Son yıllarda, Türk fermente ürünleri mikrobiyotasının bileşimi ve probiyotik aktiviteleri rapor edilmekle beraber, geleneksel Türk fermente içeceklerinden izole edilen probiyotik organizmaların antimikrobiyal ve antikanser aktivitelerinin bir arada değerlendirilmesine yönelik bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu nedenle çalışmamızda, daha önce laboratuvarımızda ayran, boza, kefir ve şalgam suyu gibi geleneksel Türk fermente içeceklerinden izole edilerek Bakteriyel Yapay Kromozom (BAC) DNA'dan veri dizileme ile tanımlanmış farklı probiyotik suşlarının antimikrobiyal ve antikanser aktivitesi incelenmiştir. Probiyotik suşların canlı hücre ve süpernatantlarının seçilmiş yaygın insan mikrobiyal patojenlerine karşı antimikrobiyal aktiviteleri difüzyon, mikrodilüsyon ve ko-kültür yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Suşların canlı hücre ve süpernatantlarının farklı kanser hücre hatlarına karşı antikarsinojenik aktivitesi 3-(4,5-dimethylthiazol-2yl)-2,5-biphenyl tetrazolium bromide (MTT) ve mitotik indeks testleri ile in vitro olarak değerlendirilmiştir. Canlı kültür uygulanmış antimikrobiyal aktivite yöntemlerin her birinde en yüksek yüzde (%) aktivite değerine B7 suşu, incelenen probiyotik suşlarına en dirençli indikatörün ise C. albicans mantarı olduğu belirlenmiştir. Probiyotik suşların süpernatantlarından B3 ve B7 kuyu difüzyon yöntemi ile, B7, A22, B24, B27, K11, S17 ve K19 suşları mikrodilüsyon yöntemi ile antimikrobiyal aktivite göstermiştir. Antikanser aktivitenin belirlenmesinde kullanılan iki yöntemde de benzer sonuçlara rastlanmış, MTT testinde en yüksek aktiviteyi MDA-MB-231 üçlü negatif meme kanseri hücre hattına karşı S17 suşunun, mitotik indeks yönteminde MCF-7 ve MDA-MB-231 kanser hücre hatlarına karşı B27 suşunun gösterdiği tespit edilmiştir. Antimikrobiyal, antikanser etki gösterip, sitotoksik etki göstermeyen probiyotik ürünlerin saflaştırılması ve postbiyotik ve/veya paraprobiyotik ürün olarak kullanılması sağlık açısından olumlu etkilere sahip olabilir.