Göç ve Sosyal Medya Türkiye'deki Geçici Koruma Kapsamındaki Suriyelilerin Sosyal Medya Kullanımm Pratikleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İletişim Fakültesi, Halkla İlişkiler Ve Tanıtım Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Dr. Memet Aslan
Danışman: Meltem Ünal Erzen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu tez, Türkiye’deki geçici koruma kapsamındaki Suriyelilerin (GKKS) sosyal medya kullanım pratiklerini ve bu pratiklerin entegrasyon sürecindeki rolünü Kullanımlar ve Doyumlar Teorisi (KDT) çerçevesinde incelemektedir. Türkiye’de GKKS’lere ilişkin çalışmalar entegrasyonu çoğunlukla yapısal ve kurumsal boyutlar üzerinden ele almakta; ancak iletişim süreçleri ve gündelik yaşam pratikleri bağlamında nasıl şekillendiği daha sınırlı düzeyde incelenmektedir. Bu çalışma, söz konusu sınırlılığa odaklanarak GKKS’lerin sosyal medyayı hangi amaç ve motivasyonlarla kullandıklarını, bu kullanım sonucunda hangi tür doyumları elde ettiklerini ve bu pratiklerin entegrasyon süreciyle nasıl ilişkilendiğini ortaya koymaktadır. Araştırma, fenomenolojik bir yaklaşıma dayanan nitel bir tasarımıyla yürütülmüştür. Veriler yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler aracılığıyla toplanmış ve tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir.
Bulgular, sosyal medya kullanımının ihtiyaç temelli ve amaç odaklı bir nitelik taşıdığını ve bu kullanımın özellikle sosyal bütünleştirici, bilişsel ve duygulanımsal doyumlar sağladığını ortaya koymaktadır. Ayrıca sosyal medyanın yalnızca iletişim ya da zaman geçirme amacıyla kullanılmadığı aksine gündelik yaşam pratiklerini şekillendiren ve örgütleyen çok işlevli bir araç olarak konumlandığı görülmektedir. Bu bağlamda sosyal medya; bilgiye erişim ve yön bulma, sosyal bağların sürdürülmesi, kültürel normların öğrenilmesi, kimlik, aidiyet ve sosyal kabul süreçlerinin şekillenmesi ile ekonomik yaşamın sürdürülmesinde etkin bir rol oynamaktadır. Bu durum, sosyal medyanın GKKS’lerin gündelik yaşamlarını yönetmelerinde ve belirsizliklerle başa çıkmalarında önemli bir işlev üstlendiğini göstermektedir. Bu bulgular, sosyal medyanın entegrasyon sürecinde yalnızca tamamlayıcı bir unsur değil sürecin önemli bileşenlerinden biri haline geldiğini ortaya koymaktadır. Entegrasyonun yalnızca yapısal ve kurumsal boyutlarla ele alınamayacağı; sosyal medya kullanımı, gündelik iletişim pratikleri ve sosyal ağlar tarafından şekillenen çok katmanlı bir süreç olduğu görülmektedir. Bu yönüyle çalışma, entegrasyon literatüründe sosyal medya ve gündelik iletişim pratiklerine dikkat çekmekte ve entegrasyonun bu pratikler üzerinden de değerlendirilmesinin önemine işaret etmektedir.