Tiyatroda gerçekçilik sorunu bağlamında Cumhuriyet Dönemi Türk tiyatrosunda gerçekçi dram yapısı üzerine eleştirel bir inceleme


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BANU ÇAKMAK DUMAN

Danışman: Arzu Mehlika Kunt

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Aristoteles'in Poetika'sına dayanan batı tiyatrosunda, 20. Yüzyıla dek gerçekçi biçim hakim olmuştur. Stanislavski'nin sistemiyle birlikte oyunculukta da gerçekçilik yöntemi benimsenmiştir. Ancak gerçekçilik, içinde bazı paradokslar barındırır. Bu paradokslar nedeniyle 20. Yüzyılda batı tiyatrosu gerçekçi anlayışı yavaş yavaş terk etmiştir. Doğu tiyatrosunda ise gerçekçilik hiçbir zaman benimsenmemiştir. Buna karşın Tanzimat'tan Cumhuriyet'e çağdaş Türk tiyatrosunda, yüzyıllar boyu yaşamını sürdürmüş olan, soyut, geleneksel tiyatromuza zıt bir şekilde gerçekçilik, metin ve sahneleme düzeyinde, hakim tek anlayış olmuştur. Çünkü Tanzimat'la birlikte, batılılaşmanın bir gereği olarak, batı tiyatrosunun yalnızca gerçekçi yüzü model alınmıştır. Ayrıca ülkemizde, gerçekçi model üzerine inşa edilen tiyatro kurumları ve tiyatro eğitim politikalarında, yaklaşık iki yüzyıldır bir değişiklik olmamıştır. Şu halde tiyatromuz tek yönlü, değişime kapalıdır, sorunlu ve terk edilmiş gerçekçi anlayışın hakimiyeti altındadır. Bu sorun çözülmeli, tiyatromuzun her alanında bir çeşitlenmeye gidilmesi gerektiği görülmeli ve bu konuda gereken adımlar atılmalıdır. ANAHTAR KELİMELER Gerçekçilik, soyutlama, Aristocu dram, Stanislavski sistemi, repertuar politikaları, tiyatro eğitimi