Konut ve Çatılı İşyeri Kiralarında Sözleşmenin İhtiyaç Nedeniyle Sona Ermesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Özel Hukuk Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hikmet Türkmenli
Danışman: Sanem Aksoy Dursun
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmamızda konut ve çatılı işyeri kira sözleşmelerinin ihtiyaç nedeniyle sona ermesi incelenmiştir. Bu doğrultuda öncelikle, Türk Borçlar Kanununda "Konut ve Çatılı İşyeri Kiraları" ayrımı altında düzenlenen, 339 ila 356. Maddeler arasındaki hükümlerin uygulama alanının sınırları belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla TBK 339. Maddesinde yer alan konut ve çatılı işyeri kavramları açıklanmış, konut ve çatılı işyeri kiralarına taşınmaz yapıların konu olabileceği açıklanmıştır. Daha sonra sırasıyla; kiralananın taşınır/taşınmaz niteliğinin sonradan değişmesi halinde kiralananın niteliğinin sözleşmenin kurulduğu zamana göre belirleneceği, TBK 339. Maddesi gereği konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümlerin kullanımı kiracıya bırakılan eşya hakkında uygulanacağı, geçici kullanıma özgülenmiş taşınmazların altı aydan az süreliğine kiralanmalarında konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümlerin uygulanmayacağı, kamu kurum ve kuruluşlarının yapmış olduğu kira sözleşmelerine de bu hükümlerin uygulanacağı açıklanmıştır. Konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümlerin uygulama alanı açıklandıktan sonra TBK 350 ila 356. Maddeleri uyarınca kira sözleşmesinin kiraya veren tarafından dava yoluyla sona erdirilebileceği ifade edilmiş ve TBK m. 350'de düzenlenen konut ve çatılı işyeri kira sözleşmelerinin "ihtiyaç nedeniyle" sona erdirilmesi konusu irdelenmiştir. Kiraya verenin, kira sözleşmesini kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler için konut ya da işyeri ihtiyacı sebebiyle kullanma zorunluluğu varsa; belirli süreli sözleşmelerde sürenin sonunda, belirsiz süreli sözleşmelerde kiraya ilişkin genel hükümlere göre fesih dönemine ve fesih bildirimi için öngörülen sürelere uyularak belirlenecek tarihten başlayarak bir ay için de açacağı dava ile sona erdirebileceği açıklanmıştır. Bu bağlamda konut ve işyeri ihtiyacı üzerinde durulmuş; ihtiyacın zorunlu, gerçek ve samimi olması gerektiği vurgulanmış, ihtiyaç sahibinin kimler olabileceği konusu açıklanmıştır. Kiraya veren gibi, kiralananı sonradan edinen kişinin de TBK m. 351 uyarınca ihtiyaç nedeniyle sözleşmeyi sona erdirebileceği konusu da ele alınmıştır. Konut ve çatılı işyeri kiralarının ihtiyaç nedeniyle sona ermesine ilişkin açıklamaların ardından tahliye davası ele alınmıştır. Bu kapsamda öncelikle dava şartı olan arabuluculuk yoluna başvurulması gerektiği, arabuluculukta anlaşılamaması halinde tahliye davasının açılabileceği ifade edilmiş; bu bağlamda görev, yetki, taraf ve süre konuları açıklanmıştır. Son olarak ise tahliye davasının sonuçları ele alınmış özellikle kiralananın geri verilmesi ve yeniden kiralama yasağı konuları üzerinde durulmuştur. Anahtar Kelimeler: Konut ve Çatılı İşyeri, İhtiyaç, Kira Sözleşmesi, Konut ve Çatılı İşyeri Kira Sözleşmelerinin İhtiyaç Nedeniyle Sona Ermesi, Tahliye Davası