Türk ve Buryat Efsanelerinde Dağ Kültü


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Bairma Ochirova

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Abdulkadir EMEKSİZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Araştırmamızda, Buryat ve Anadolu Türk efsanelerinde anlatılan eski tabiat kültlerinden olan dağ kültü karşılaştırılmaktadır. Dağ kültü, göçebe olan iki halkın eski inançları olan Şamanizm?le ilgili bir külttür. Buryatlar ve Anadolu Türkleri yeni dinlerini kabul etmeleriyle birlikte eski geleneklerini bırakamazlar, yeni dinlerinin kuralları ve siyasi şartları altında farklı bir şekilde devam ettirirler. Kökleri eskiye dayanan dağ kültü, diğer tabiat kültleriyle bir bağdaştırma halinde görülür. Bu yüzden Dağ?ı, Ağaç, Mağara, Taş ve Su gibi tabiat kültleriyle karşılaştırarak ele alınır ve onlar arasındaki benzer ve farklı yönleri belirtilir. Ayrıca arkaik dönemden başlayarak Animizm, Totemizm, Şamanizm, Budizm, Hıristiyanlık ve İslam gibi dinler ve inançlarında görülen dağın yeri, önemi, rolü ortaya koyulur. Dağ kültüyle ilgili Anadolu Türk ve Moğol kökenli Buryat efsanelerinde birçok benzerlik bulunur ve çalışmamızda şu yönlerden kıyaslanır: ?Türk ve Buryat Mitolojilerinde ?Kozmik Dağ? İnancı?, ?Tanrı Mekânı Olarak Dağ?, ?Dağ İyesi?, ?Ata Olarak Dağ?, ?Dağa Kurban Sunma?. Türk ve Buryat efsanelerinde dağların insan gibi konuşan, duyan, üzülen, sevinen ve âşık olan canlı varlıklar gibi algılandığı anlatılır. Anahtar Kelimeler: Efsane, nanç, Da Kültü, Buryat, Kar ıla tırma