Schizosaccharomyces pombe’de heksoz taşıyıcılarının anlatım düzeylerinin araştırılması


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Ümit Yaşar KINA

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Bedia PALABIYIK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Glukoz organizmaların büyük çoğunluğu tarafından tercih edilen karbon ve enerji kaynağıdır. Aynı zamanda büyüme oranı, fermantasyon kapasitesi ve stres yanıtı gibi önemli biyolojik süreçleri de düzenleyen bir sinyal molekülüdür. Mayalarda glukozun düzenleyici etkisi daha çok transkripsiyon düzeyindedir. Glukoz hücre solunumu, çeşitli stres yanıt yolaklarını, glukoneogenesis ve alternatif karbon kaynaklarının kullanımını baskılarken, glukozun hücre içine taşınmasını, glikolizi ve diğer katabolik süreçlere katılan genlerin anlatımlarını aktive eder. Glukoz dahil heksozların taşınmasını sağlayan heksoz taşıyıcı proteinler, "Major Facilitator Superfamily" olarak adlandırılan bir şeker taşıyıcı ailesine dahil 12 geçişli transmembran proteindir. Tek hücreli, ökaryotik, en iyi bilinen model organizmalardan olan Schizosaccharomyces pombe'de sekiz heksoz taşıyıcı proteinine (Ght1-8) sahiptir. Bu taşıyıcıların her biri glukoza ya da diğer heksozlara karşı farklı affinite gösterirler. Bu çalışmada, S. pombe´de glukoz baskılaması ve oksidatif stres koşullarının glukoz taşıyıcıları üzerindeki etkisi transkripsiyon düzeyinde gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu (GZ-PZR) ile araştırılmıştır. Bu amaçla S. pombe´nin glukoz baskılamasına ve oksidatif strese dirençli konstitütif invertaz mutantları (ird5h- ve ird11h-), yabani tiple (972h-) karşılaştırılarak kullanıldı. Çalışmada optimal (represe), de-represe ve oksidatif stres koşullarında üretilen hücrelerden total RNA izolasyonu yapıldıktan sonra oligo (dT)18 primerler kullanılarak cDNA'ları sentez edildi. Heksoz taşınmasına (ght2-ght8), glukoz algılamasına (git3) ve sinyal iletimine (ssp2) katılan genlerin anlatım profilleri karşılaştırmalı kantitif GZ-PZR tekniği ile analiz edildi. Glukoz algılaması ve sinyal iletimi ile ilişkili genlerin anlatım profillerinde glukoz represyonu ve oksidatif strese yanıt olarak hiçbir değişim gözlenmedi. Ek olarak, de-represe koşulda ght3'ün yabani tipte, ght6'nın ird5'de, ght3 ve ght5'in ird11'de anlatımları artarken, oksidatif stres koşulunda anlamlı bir fark gözlenmedi. Ancak de-represe koşulda oksidatif strese dirençli mutantların ikisinde de ght5 geninin anlatımındaki artış, glukoz baskılaması ve oksidatif strese yanıtında ght5 geninin önemli bir rol oynayabileceğini düşündürmektedir.