Anadolu sahası Türk halk hikâyelerinde utanç kültürü bağlam ve unsurları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞEGÜL ÖZDOĞAN

Danışman: Zehra Hamarat

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

"Utanç kültürü / Suçluluk kültürü" sınıflandırmasında utanç toplumu olarak adlandırılan Türk toplumunda "el âlem" denilen "öteki"nin baskın tutumları pek çok durumda söz sahibidir. Toplumsal yaşamdan birey yaşamına kadar davranışlarda, kararlarda, konuşulan sözlerde, gelenek ve âdetlerde kendini gösterebilir. Türk toplumunun içine bu kadar çok işlenmiş olan bir kültürün halk hikâyeleri gibi edebî anlatılarda izlerini bulabilmek adına bu çalışma yapılmıştır. Daha önce utanç kültürünün hikâyelerdeki izlerini ve bunların işlevlerini incelemiş olan bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışma, yüzyıllar geçse de etkisini daima koruyan utanç kültürünün halk hikâyelerindeki görünürde olan ama ilk bakışta fark edilmeyen ifadelerini açığa çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu niyetle birinci bölümde duygular, duygular sosyolojisi, utanç, utanç kültürü ve utanç kültürünün Türk toplumundaki yansımaları anlatılmıştır. İkinci bölümde halk hikâyesinin ne olduğu, kültür ve toplumla olan ilişkisi, bu çalışma için seçilmiş olan hikâyelerin hangileri olduğu anlatılmış ve bunların özetleri verilmiştir. Üçüncü bölümde ise seçilen hikâyeler doğrultusunda tespit edilen utanç kültürü bağlamlarının tasnifi yapılarak hikâyelerde geçen utanç kültürü unsurları incelenmiş ve bunların işlevleri anlatılmıştır.