X - XV. yüzyıllar arasında üretilmiş delik-işi islami kandil zarfları ve mekanda yarattıkları etki üzerine bir deneme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Meltem Maralcan
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Emel Emine DÖNMEZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Aydınlatma tarihinde süslemeleri ve işçilikleri ile sanatsal olarak değeri çok yüksek olan delik-işi kandil zarfları bu tezin konusu olmuştur. Özellikle X ? XV. yüzyıllar arasında üretilmiş İslami kandil zarfları ve kullanıldıkları dönemlerde mekanda yarattıkları etkiler araştırılmak istenmiştir.Özenli bir işçilikle kesilmiş süslemeleri ve gölgeliğine muazzam bir şeffaflık kazandıran adeta dantel gibi detaylı delik-işi işlemeleri ile karakteristik bir yapı kazanan kandil zarfları; kafesli yüzeylerinden ışığı karmaşık yollardan filtre ederek, çevreleyen mekanda arabesk ışık ve gölgeler yansıtırlar. Tezde bu delik-işi kandil zarflarının dokularından filtreledikleri ışık ile mekanda yarattıkları etki ve bu etkiyi tasarlayan usta arasındaki ilişkiler incelenmiştir.Bu araştırmayı gerçekleştirmek üzere; Türkiye'de çeşitli müzelerde bulunan kandil zarfları mercek altına alınmıştır. Yerlerinde incelenen ürünlerin detaylı fotoğrafları çekilmiş ve bilgisayarda yapılacak çalışmaya yönelik detaylı ölçüleri alınmıştır.Bu kandil zarfları ile benzerlik gösteren dünya müzelerindeki diğer örnekler de karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Katalog çalışmasının ikinci aşamasında bilgisayar teknikleri kullanılmıştır. Detaylı fotoğraflar ve ölçümlendirmeler üzerinden bilgisayarda 3 boyutlu programlar yardımı ile kandil zarflarının animasyonu gerçekleştirilmiştir. 3 boyutlu kandil zarflarının içerisine sanal ortamda ışık yerleştirilmiş ve yine bu programlarda çizilen mekan içerisine yerleştirilmişlerdir. Bu sayede mekanın duvarlarında, zeminde, nişte, kemerde ve kubbede bu sanat eserinin ışık / gölge etkisi ile yarattığı dekorasyonun incelenmesi hedeflenmiştir. Bu incelemeler ve karşılaştırmalar katalogda ve katalogun değerlendirme kısmında yer almaktadır.Katalog kısmında ayrıca bir de şematik anlatım yolu tercih edilmiştir. Bu şematik anlatım, kandil zarfının kullanım halinde ilen basitçe mekanın hangi yüzeylerinde gölge / ışık / dekorasyon yarattığını belirler.Katalogda incelemiş olduğumuz kandil zarflarının içerisine kandil yerleştirildiğinde, ışığın dokulardan filtrelenmesi prensibine dayanarak, mekanda yarattıkları etkinin; formlarının, boyutlarının ve üzerine açılan delik-işi süslemenin programı, tekniği ve işçiliğine göre farklılıklar gösterdikleri gözlenmiştir. Tezde söz konusu bu etkinin ortaya çıkarılması ile beraber; eseri yapan sanatçı / ustanın kandili bu etkiyi göz önünde bulundurarak tasarlamış olması ihtimali üzerine görüşler bildirilmiştir.