Bağımsız denetim firmalarında yapay zeka uygulamaları ve denetim riski

NİHAT ÖCAL

Bağımsız denetim firmalarında yapay zeka uygulamaları ve denetim riski

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyasal Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NİHAT ÖCAL

Danışman: Davut Pehlivanlı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Dijital dönüşümden ve değişimden hızla geçtiğimiz bugünkü dünyamızda teknoloji alanında yaşanan değişim bir çok alanı etkilediği gibi denetim sektörünü de yakından etkilemiştir. Bu değişime ayak uydurabilmek için firmaların yapay zeka teknolojilerine uyum sağlamaları ve yatırım yapmaları gerekmektedir. Denetim mesleği de bu teknolojik gelişime ve yaşanan değişime paralel bir dönüşüm içerisindedir. Hızla artan veri miktarı denetçiler tarafından yapılacak analizlerin çok daha maliyetli ve uzun zaman alması sonucunu doğurmuştur. Günümüzde bağımsız denetim sektöründe hizmet sağlayan işletmeler büyük veriye ulaşabilmek için farklı yapay zeka destekli programlar kullanmakta ve bu programlar sayesinde büyük veri analizi yapabilmektedirler. Bilgiden maksimum seviyede yararlanmanın kaçınılmaz olduğu günümüz rekabet dünyasında, bağımsız denetim firmaları açısından yapay zeka destekli programlar iş süreçlerini kolaylaştırmak, doğru ve tutarlı kararlara ulaşabilmek büyük önem arz etmektedir. Muhasebe ve denetim skandallarının neticesinde bağımsız denetime duyulan güven belirli bir ölçüde de olsa zedelenmiştir. Yapay zekanın bağımsız denetiminde kullanılması bağımsız denetime duyulacak güveni arttırabilir, denetçinin denetim risklerine ağırlık vermesi konusunda bağımsız denetçilerin mesleki muhakemesini olan ve bağımsız denetim raporuna da verilen makul güvenceye duyulan güvenin artırılmasında yapay zeka önemli roller üstlenebilir. Bu çalışmada bağımsız denetim sürecinde yapay zeka uygulamaları ve denetim risklerine etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla özellikle 4 büyük olarak bilinen uluslararası paydaşları olan bağımsız denetim firmalarındaki yapay zeka uygulamaları irdelenmiş, bu uygulamaların denetim riskine etkisi araştırılmıştır. Yapılan bu araştırmada bağımsız denetim firmalarında bağımsız denetçi ve mali müşavir olarak görev yapan mali analistlerle yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerde elde edilen bulgular değerlendirilerek denetim riskine muhtemel etkileri belirlenip bununla ilgili bazı öneriler geliştirilmiştir.