Prıncıpatus döneminde (MÖ 27 – MS 284) Asıa Mınor kökenli Roma İmparatorluk ordusu askerleri: Epigrafik verilerin ışığında Asıa Mınor'un askeri karakteri ve askerlerin kimlikleri


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RAMAZAN HAKAN ARSLANBABA

Danışman: Hamdi Şahin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Principatus dönemi boyunca Roma İmparatorluk ordusunun lejyon, yardımcı birlikler (auxilia – numeri), donanma ve kent birlikleri cohors praetoraie, cohortes urbanae'de görev yapmış Asia Minor kökenli olan (ya da olduğu düşünülen) yüzbaşı (centurio) rütbesine kadar askerler arkalarında bıraktıkları birincil epigrafik kaynakları ışığında ele alındı. Yazıt, papirüs ve askeri diplomalarda tek tek isimlerini okuduğumuz toplam 477 asker tespit edildi ve onlara ait epigrafik belgeler mercek altına alındı. Onurlandırma yazıtlarında ya da papirüslerde Roma ordusunda görev yaptığı anlaşılan, doğrundan isimleri verilmeyen yüzlerce ve binlerce Asia Minor kökenli asker de bu doktora tezinde değerlendirildi. Böylece antik dönem yazarlarının neredeyse daima "büyük adamlara" ve komutanlara ayırdıkları sahnede bu sıradan ancak en büyük emekleri veren askerler kendilerini gösterdiler. Bugüne kadar yapılan modern çalışmaların aksine sadece belirli bir birlik türünde görev yapanlar değil, Roma ordusunun tüm birlik türlerinde hizmet etmiş Asia Minor kökenli askerler toplu bir şekilde incelendi. Anadolu'nun hem bölgesel hem de eyaletler bazında askeri katkısı aydınlatıldı. Asia Minor kökenli sıradan askerlerin kimliklerini kendi bıraktıkları yazıtlarda nasıl ifade ettikleri ve bunlara dair olası anlamlar sorgulandı. Bununla onların düşünce dünyalarına dair bir bakış arandı. Hem tezin içinde hem de tüm epigrafik verilerin ayrı ayrı işlendiği Testimonia'da detaylı Türkçeye çeviriye yaklaşır düzeyde açıklamalarla, yer yer kritik ve farklı edisyonların da karşılaştırmalı olarak ele alınmasıyla Roma Dönemi Asia Minor'un (Anadolu'nun) askeri tarihine ilk defa bütünlüklü bir bakış açısı mümkün oldu. Hellen ve Roma klasik çağlarında yaşamış tarih yazarları tarafından Ege Denizi'nin doğusundaki halkların genellikle hor görülen, azımsanan askeri katkısı ve karakteri, epigrafik verilere kulak verilerek yeniden sorgulanmıştır.