Yeni dış ticaret teorileri ve Türkiye-AB ülkeleri arasındaki endüstri-içi ticaretin analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2003
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURSEN VATANSEVER DEVİREN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ahmet İNCEKARA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Endüstri-içi ticaret veya aynı endüstriye giren farklılaştmlmış malların eş anlı olarak ihraç ve ithal edilmesi, son yıllarda günümüz uluslararası ticareti içinde önemli bir yer almaya başlamıştır. Yeni Dış Ticaret Teorilerinden Monopolcü Rekabet Teorisi bağlamında incelenen endüstri-içi ticaret, ürün farklılaştırması ve ölçek ekonomileri ile karakterize edilmektedir. Bu çalışmada, ülkeye ilişkin hipotezlerin Türkiye-AB ülkeleri arasında gerçekleşen endüstri-içi ticaret üzerindeki etkileri analiz edilmeye çalışılmıştır. 1995- 2000 yıllarını kapsayan söz konusu çalışmada panel data analizi kullanılmıştır. Analiz sonuçları, teorik beklentiler yönünde çıkmıştır. Endüstri-içi ticaret, kişi başına düşen gelirler, ticarete açık olma ve ortalama uzaklık değişkenleri ile pozitif yönde ilişkili iken kişi başına düşen gelirlerdeki farklılıklar değişkeni ile negatif yönde ilişkilidir. Ortalama uzaklık değişkeninin pozitif çıkması, Türkiye-AB arasındaki yüksek düzeyli dış ticaret ilişkileri ile açıklanabilir. Ayrıca, endüstri-içi ticareti ölçmek amacıyla düzeltilmiş Grubel-Lloyd indeksi kullanılmış ve SITC Rev.3'e göre 4 digit düzeyinde (5-8), sınai ürünler analiz kapsamına alınmıştır. Yapılan endüstri-içi ticaret hesaplamalarına göre; Türkiye'nin en fazla endüstri-içi ticarette bulunduğu ülkeler İtalya, İspanya, Fransa, İrlanda ve Yunanistan olmaktadır. Bu ülkeleri, Belçika-Lüksemburg, İngiltere, Almanya, Hollanda ve Avusturya izlemektedir. En düşük endüstri-içi ticaret paylan ise, İsveç ve Danimarka ile yapılan endüstri-içi ticarette gözlenmiştir. Ayrıca, endüstri-içi ticaret paylarının Gümrük Birliği sonrası artış gösterdiği dikkati çekmiştir.