Bilim din ilişkisinde uzlaşmacı yaklaşımlar

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2012

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HASAN ÖZALP

Danışman: Bayram Ali Çetinkaya

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmamızda tarihsel olarak, din-felsefe, akıl-vahiy ilişkisi olarak ele alınan ve modern çağda özellikle Rönesans ve Aydınlanma sonrası doğa bilimlerinde ki gelişmeye paralel olarak din-bilim ilişkisini modern bilimin argümanlarıyla uzlaşmacı bir yaklaşımla yeniden ele almaya çalıştık. Giriş bölümünde süreç içerisinde mantalitesi değişen din ve bilime ait kavramları tanımladık. Birinci bölümde, problematik açıdan bilimin, din ile ilişkisi bağlamında doğuda (İslam) ve batıdaki gelişimini ve etkileşimini araştırdık. İkinci bölümde kutsal metinlerin bilimsel yorumuna dair bir yöntem araştırması yaptık. Çağdaş yorumbilim kuramları ve bunların kutsal metinlerin bilimsel yorumuna nasıl bir katkı sağlayabileceklerini tartıştık. Okuma, anlama ve yorumlama kavramları üzerinden özellikle Kuran-ı Kerim merkezli bir yorumlama metodolojisi geliştirmeye çalıştık. Bilim ve dinin rasyo-teolojik olarak yeniden ele alınması ve yeniden yapılandırılması gerektiğini savunduğumuz üçüncü bölümde, bilim ve din eleştirisi yaptık. Değişen geleneksel bilimsel paradigmanın ortaya çıkardığı olgular üzerinde düşünmeye çalıştık. Postmodern bilim eleştirilerini analiz ettik. Bilimsel yöntemin temel argümanları olan rasyonalizm ve amprizme dinsel bakış açısının imkânını sorguladık. Bilimsel araştırmaların ve kutsal metinlerin, ideolojik okuma olmaksızın birbirlerine epistemik destek sağlayacağını göstermeye çalıştık. Tarihsel olarak klasik bilimsel anlayışın ortaya koyduğu, determinizm, zorunluluk ve şans gibi kavramlardaki kırılmayı göstererek bunların yerine indeterminizm, indirgenemezlik, ve akıllı tasarım gibi yeni bilimsel bakış şekillerinin imkanı üzerinde sorgulamalar yaptık.