Tasarım Pratikleri Bağlamında İç Mekan Kullanıcı Müdahaleleri Üzerine Bir İnceleme
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İÇ MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DENİZ KOLDAŞ
Danışman: Hatice Umut Tuğlu Karslı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmada iç mekanlarda kullanıcı tarafından var olan mekana yapılan, tasarım disiplini pratiklerine hakim olarak yapılma amacı gütmeyen müdahaleler incelenmiştir. Söz konusu müdahale pratikleri, yalnızca literatürde 'aşağıdan yukarı' (bottom -up) olarak anılacak biçimde ele alınmadan, gündelik hayat içinde olağan akışta açığa çıkan her türlü müdahale için geçerli bir söylemdir. Çalışma, hem tasarımın en temel ilkelerinin nasıl kurulduğunun geriye doğru takip edilebilmesini, öngörülemeyen alternatiflerin açığa çıkarılmasıyla disiplin çerçevesinde var olan katı tasarım normlarının çözülmeye uğramasını, hem de yapılması 'meşru' olanla doğaçlama olanın arasındaki sınırların bulanıklaşması için tasarım disiplini içinde bir söylem oluşturmayı amaçlar. Tüm manipülasyonlar sonsuz olasılıkta dönüştürme pratiği imal eder yahut potansiyeli yaratır. Müdahaleler incelenerek kullanıcı tarafından mekanın yeniden üretilmesi hakkında bir literatür katkısı oluşturur. Literatürde tasarım hakkında meşruiyet, ehliyet ve mutlak olarak anılan bir imal etme şekli tarifi sorgulaması kaçınılmaz olarak tartışmaya açılır. Mekanların oluşumları, manipülasyonları, dönüşümleri ve mekan hakkında karar verici ehliyetlerle bunların sınırları hakkında eleştirel bir bakışın varlığı sorgulanır. Kamusal alandaki müdahaleler üzerine var olan literatür taranarak daha mahrem olan iç mekanlar ve 'ev' mekanları müdahale pratikleri literatürü oluşturulur. Kamuya açık ve ev iç mekanlarında müdahaleler fotoğraflama gibi görsel teknikler kullanılarak belgelenir, iç mimarlık pratiği içinde yeniden okunur. Öğelerin amatör ve 'mimarsız' bir biçimde dönüştürülmesi ve bireylerin hayatlarına adapte ederek şeylerin varlığını kendi karar verdikleri biçimlerde sürdürmesi için uyguladığı primitif pratikler; ekonomik, kültürel ve sosyal bağlamda sorgulanarak nedenselleştirilir ve iç mimarlık disiplini çerçevesinde ele alınarak bir kategorizasyon altında değerlendirilir. Müdahale bağlamında elde edilen verilerin, bir mutlak tasarım kılavuzuna dönüştürülmeden, devingen ve sürekli değişim içinde olan belirsizliği var olduğu şekilde kabul edilerek, akış içinde mekanın adapte olunabilirlik, sürdürülebilirlik, müdahale ve modifikasyon potansiyelleri değerlendirilir. Böylece disiplin içinde tasarlama eyleminin kullanıcı ile ortaya çıkanın bilgisiyle yeniden dönüşmesi ihtimalleri hedeflenir.