Akademik Çeviri Eğitimi ve Çevirmen Meslek Standardı'nın Oluşumuna Yönelik Kuramsal Yaklaşımlar


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Ensa FİLAZİ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nejdet Neydim

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Cumhuriyet'in ilanından bugüne kadar geçen süre içerisinde çevirmenlik mesleğinin ulaştığı konum ele alınmıştır. Bugün Çevirmenlik mesleğini etkileyen asıl çalışma, 2013 yılında Mesleki Yeterlilik Kurumuna bağlı olarak akademi ve çeviri sektörünün ortak işbirliğiyle 'Çevirmen Meslek Standardı'nın (ÇMS) hazırlanmasıdır. ÇMS, çevirmenlik mesleğine yönelik ilk yasal düzenleme olarak değerlendirilerek, devletin eğitim–istihdam politikası açısından çeviri alanını etkileyebilecek düzenlemeleri incelenmiştir. ÇMS çalışmasının devamında Çevirmen Meslek Yeterlilikleri hazırlanacak ve bunun sonucunda sertifikasyon sürecine gidilecektir. Ancak Çevirmen Meslek Yeterlilikleri'nin hazırlanması sürecinde gecikme yaşanması ve akademik literatürde Çevirmen Meslek Yeterlilikleri'nin hazırlanması sürecinde yaşanan anlaşmazlığın/iletişimsizliğin vurgulanmasından hareketle, bu gecikmenin sebeplerini araştırmak üzere, akademi ve çeviri sektöründe aktif rol alan 'uzman' 20 kişiyle görüşme yapılmıştır. Buradaki amaç, Çevirmen Meslek Yeterlilikleri'nin hazırlanması sürecindeki anlaşmazlığın/iletişimsizliğin çeviri sektöründeki tüm aktör ve akademisyenler üzerindeki etkisini araştırmaktır. Bu bağlamda Mayring'in Nitel Araştırma Analiz Yönteminden yola çıkılmıştır. Görüşmeciler akademisyen, çeviri sektörü ve devlet kurumu çalışanlarından oluşmaktadır. Görüşme yönteminden elde edilen dokümanlar iki aşamalı olarak ele alınıp öncelikle betimlenmiş, sonraki aşamada ise belli özel ifadeler doğrultusunda kuramsal çerçevede tartışılmıştır. Elde edilen tanımlarda Holz-Mänttäri'nin Eylem Odaklı Çeviri Kuramı'ndan yola çıkılmıştır. Eylem Odaklı Çeviri Kuramı'nda işbölümüne dayalı toplumda çevirmen merkezî konuma getirilerek, çeviri sürecinde/projesinde eyleyenler ile işbirliği içerisinde yer almaktadır. Eyleyenler olarak çeviri sektörü, akademi ve devlet kurumu örnek alındığında ise, herhangi bir anlaşmazlık durumunda çevirmenin bahsi geçen bu merkez konuma ulaşması zorlaşır. Bu bağlamda çalışmanın araştırma nesnesinden, yani ÇMS'den yola çıkılarak işbirliksizlik yaşanan nedenler ele alınıp, işbirliğinin sağlanması ve görüşmeler sonucunda uzlaşmaya gidilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda Holz-Mänttäri'nin uzlaşma modelleri ve bununla birlikte 'İletişimsel Eylem' ile 'Hedef ve Beklenti Kuramı' ele alınarak paydaşlar arasında işbirliği sağlanabilmesine yönelik çözüm önerileri sunulmuştur.