METİNLERARASILIK BAĞLAMINDA VÂSÎNÎ EL-A‘RAC’IN "2084 HİKÂYETÜ’L-ARABİYYİ’L-AHÎR" ADLI DİSTOPİK ROMANI


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Doğu Dilleri ve Edebiyatları Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Hüseyin İNCİ

Danışman: Leyla Yakupoğlu Boran

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Romancı, kısa öykü yazarı ve akademisyen olan Vâsînî el-Aʻrac, günümüzde Cezayir edebiyatının tanınmış ve önde gelen isimlerinden biridir. Roman türünde birçok eser kaleme almış olan yazarın son zamanlarda yayımlanmış romanlarından biri de 2084 Hikâyetü'l-Arabiyyi'l-Ahîr/Son Arabın Hikâyesi (2084 The Tale of the Last Arab) isimli çalışmasıdır. Adından da anlaşılacağı üzere yazarın, bu eserin yazımında İngiliz yazar George Orwell'ın dünya çapında yayılmış ve distopya türünün kült eserleri arasına girmeyi başarmış ünlü romanı 1984 (Nineteen Eighty-Four)'ten beslendiği görülmektedir. Bunun yanında yine aynı yazarın Hayvan Çiftliği (Animal Farm), Dino Buzzati'nin Tatar Çölü (Il Deserto dei Tartari) ve Arthur Koestler'ın Gün Ortasında Karanlık (Darkness at Noon) isimli romanlarına da yapılan göndermeler olduğu tespit edilmiştir. Olayların Adem Garîb adında bir fizik profesörünün etrafında döndüğü bu romanda, günümüzde Arap coğrafyasında yaşanan savaş, terör, kıtlık ve insan hakları ihlali gibi durumların gelecekte doğurabileceği sonuçlar resmedilmiştir. Bu yönüyle roman günümüz dünya düzenine yapılan büyük bir eleştiri niteliği taşımaktadır. Bu çalışma Vâsînî el-Aʻrac'ın 2084 Hikâyetü'l-Arabiyyi'l-Ahîr isimli romanının metinlerarasılık bağlamında incelenerek eserin çeşitli teknikler vasıtasıyla bağlantı kurduğu romanlarla arasındaki ilişki boyutunun gözlemlenmesini kapsamaktadır. Bu inceleme sonucunda elde edilecek bulgular ile eserin özgünlüğü hakkında yorumlarda bulunulmasının yanında, bu çalışma ile Arap edebiyatında distopik roman yazını hakkında örnek oluşturulması amaçlanmıştır.