Epitelyal-mezenşimal geçişin insan A549 hücrelerinde metastaz ve ilaç direnci üzerine etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAZLI SARE TAYYAN
Danışman: Füsün Öztay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İlaç direnci, kanserle mücadele açısından çözümlenmesi gereken önemli problemler arasında yer almaktadır. Yapılan çalışmalar, epiteliyal-mezenşimal geçiş (EMT) ile akciğer kanserinde gelişen ilaç direnci arasında doğrusal bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Sisplatin (DDP) kanser tedavisinde yaygın kullanılan bir kemoterapötik ajandır. Ancak DDP'ye karşı gelişen ilaç direnci tedaviyi kısıtlamaktadır. Bu nedenle, DDP ilaç direncine neden olan mekanizmaların aydınlatılması ve sorumlu moleküllerin saptanarak tedavi yaklaşımının belirlenmesi önemlidir. EMT uyarımı ile DDP direncine sebep olan moleküllerin saptanması, kanser araştırmalarında ön plana çıkmaktadır. Çalışmamızda kanserin malign progresyonuna ve ilaç direncine katkı sağladığı bilinen EMT süreci A549 hücrelerinde TGF-β ile uyarılarak, bu hücrelerde DDP aracılı hücre ölümüne karşı bir direnç gelişip gelişmediğinin belirlenmesi ve CARLo-5 ve CD99P1 lncRNA'ların bu süreçteki ekspresyon profilindeki değişimlerinin saptanması amaçlanmıştır. Transforme edici büyüme faktörü-beta (TGF-β, 5 ng/ml) ile EMT uyarımı yapılan A549 hücreleri, 48 saat sonra 2, 4, 6 ve 32 µg/ml DDP ile uyarıldılar. DDP uyarımından 48 saat sonra, hücrelerde MTT yöntemi ile hücre canlılık analizi yapıldı ve IC50 değeri hesaplandı. A549 hücrelerinden üç deney grubu oluşturuldu: (Grup 1) 4,8 µg/ml DDP ile muamele edilen hücreler, (Grup 2) TGF- β ile uyarılan hücreler, (Grup 3) TGF-β uyarımından 48 saat sonra DDP ile muamele edilen hücreler. Tüm hücreler uyarımları takip eden 48 ve 96. saatlerde toplandılar. EMT (E-Kaderin, α-SMA, TWIST, DKK1) ve apoptoz (Aktif Kaspaz-3) ile ilişkili proteinlerin miktarı Western Emdirim yöntemi ile belirlendi. Ayrıca, hücrelerde CDH1, ACTA2, CARLo-5 ve CD99P1 genlerinin ekspresyonu qRT-PCR ile analiz edildi. DDP ile muamele edilen hücrelerde IC50 değeri 4,8 μg/ml iken, TGF-β ile uyarılan hücrelerde 23,6 μg/ml'ye yükseldi. DDP ile muamele edilen hücrelerde deneyin 96. saatinde Aktif Kaspaz-3, α-SMA, TWIST, CARLo-5 ve CD99P1 seviyelerinde artış, E-Kaderin ve DKK1 protein seviyelerinde azalma tespit edildi. TGF-β ile uyarılan hücrelerde deneyin 96. saatinde α-SMA, TWIST, CARLo-5 ve CD99P1 seviyelerinde artış, E-Kaderin ve DKK1 protein seviyelerinde azalma tespit edilirken Aktif Kaspaz-3 seviyesinde bir değişiklik gözlenmedi. TGF-β+DDP uygulaması yapılan grupta ise Aktif Kaspaz-3, E-Kaderin, DKK1 protein seviyeleri azalırken, α-SMA, CARLo-5 ve CD99P1 seviyelerinde artış gözlenmiştir. DDP uygulamaları, A549 hücrelerinde Aktif kaspaz-3 protein seviyesinde artışa neden olarak bu hücrelerin apoptozla ölmesini sağlar. DDP, TGF-β kadar olmasa da A549 hücrelerinde EMT'yi uyarabilmektedir. TGF-β, A549 hücrelerinde güçlü bir şekilde EMT'yi uyarırken, hücrelerin apoptotik yol ile ölmelerine neden olmaz. TGF-β aracılı EMT uyarımı A549 hücrelerinde 96 saat boyunca devam etmektedir. TGF-β ile uyarılan A549 hücrelerinde Aktif Kaspaz-3 seviyelerinde anlamlı bir değişim saptanmamıştır. TGF-β ile uyarıldıktan sonra DDP uygulaması yapılan A549 hücrelerinde, DDP IC50 değerinin 4,8 µg/ml den 23,6 µg/ml'ye yükselmesi, A549 hücrelerinde, güçlü bir EMT varlığında, DDP aracılı apoptoza karşı bir direncin geliştiğinin açık bir göstergesidir. DDP aracılı apoptoza direncin geliştiği A549 hücrelerinde güçlü EMT sinyali varlığında ve EMT ile ilişkili CARLo-5 ve CD99P1 lncRNA'larının ekspresyonu artar. Özellikle CD99P1 ekspresyonundaki artış, bu lncRNA'nın A549 hücrelerinde DDP aracılı hücre ölümüne karşı kazanılan direncin belirlenmesinde güçlü bir biyobelirteç adayı olabileceğini göstermektedir.