Humeyni'nin Dini ve Siyasi Söylemlerinde Ali Şeriati Etkisinin İncelenmesi ve Basından Örnekler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İletişim Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Kübra Durlanık
Danışman: Meltem Bostancı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez Ali Şeriati'nin Humeyni üzerinde etkiye sahip olup olmadığını ve etkisi varsa ne derecede olduğunu incelemek için basından kaynaklar da kullanılarak yazılmıştır. Bu sebeple tez, her iki kişinin de eserlerinden, temelde Türkçe kaynaklardan sonrasında ise İngilizce ve Farsça kaynaklardan yararlanılarak ele alınmıştır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde ele alınan konu, Şeriati ve Humeyni'yi tanımak adına hayatlarını ve dönemin siyasi yapısını anlatmaktadır. Yaşadıkları yıllarda İran'ın genel durumunun üzerlerindeki muhtemel etkisi göze alınarak İran siyasetine kısa bir bakış önemli görülmüştür. Tezin ikinci bölümünde iki ana konu vardır. İlk kısım, Ali Şeriati'nin konferanslardan ve derslerinden derlenen ve kendi kitaplarındaki en göze çarpan dini ve siyasi söylemlerdir. Aynı zamanda Aydınlık Gazetesi'nde yayınlanan yazıları da incelenmiştir. Dikkat edilen nokta Humeyni ile ortak olabilecek kavramların seçilmeye çalışılmasıdır. Aynı zamanda söylemler konunun daha net mukayesesi yapılabilmesi için dini ve siyasi olmak üzere iki temelde sınırlandırılmıştır. Bölümün ikinci yarısı, Humeyni'nin konuşmalarından derlenen kitaplarda ve kendi kitaplarındaki öne çıkan temel dini ve siyasi söylemlerdir. Tezin üçüncü bölümü ise Humeyni ile Ali Şeriati'nin söylemlerinin karşılaştırılmasıdır. Amaç Ali Şeriati'nin Humeyni'ye etkisinin olup olmadığını eldeki verilere dayanarak ortaya çıkarabilmektir. Son olarak devrimden sonraki süreçte iki karakterinde idealize ettiği İran resminin gerçekleşip gerçekleşmediği güncel veriler üzerinden değerlendirilmiştir. Bu aşamada Humeyni'nin devrimden altı ay sonra The New York Times gazetesine verdiği röportajdan da faydalanılmıştır. Böylece hem Ali Şeriati'nin hem de Humeyni'nin devrimi gerçekleştirmeden önce üzerinde durarak olması gerekenleri anlattığı kavramların pratikte ne derece görüldüğü analiz edilmektedir. Çalışmanın sonunda Ali Şeriati'nin Humeyni üzerinde muhtemel etkiye sahip olduğu ortaya çıkmıştır çünkü eserlerin tarihleri de dikkate alındığında Şeriati'nin söylemlerinin benzerleriyle Humeyni'nin sonraki eserlerinde karşılaşılmıştır.