Kıpçak ve Çağatay sahasına ait gülistan tercümeleri üzerinde söz varlığı incelemesi (isimler)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BUSE SENA DURUK

Danışman: Aslı Zengin

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Fars edebiyatının büyük şairlerinden Saʿdî-i Şîrâzî tarafından kaleme alınan Gülistan adlı eserin, Seyf-i Sarayî tarafından Kıpçak Türkçesiyle ve Sibicâbî tarafından Çağatay Türkçesiyle yapılan tercümelerinde yer alan isimlerin mukayeseli söz varlığı üzerine odaklanmaktadır. Çalışmanın temelini, Seyf-i Sarayî'nin Kıpçak Türkçesiyle gerçekleştirdiği Gülistan çevirisi ile Sibicâbî'nin Gülistan-ı Türkî adlı Çağatay Türkçesi tercümesi oluşturmaktadır. Her iki metin, kaleme alındıkları dönemin dil özelliklerini ve söz varlığını yansıtmaları bakımından karşılaştırmalı olarak incelenmeye değer bulunmuştur. Bu çeviriler aracılığıyla, Türkçenin iki farklı tarihî dönemine ait söz varlığı karşılaştırılarak, ortak ve farklı kavramların sözlük üzerinden tematik biçimde ortaya konulması hedeflenmiştir. Bu çalışma aynı eserin farklı dönemlerde ve farklı dil ortamlarında nasıl tercüme edildiğini görmek, Türkçenin evrimini somut verilerle gözlemlemek ve tematik sözlük çalışmalarıyla dilin kavramsal derinliğini ortaya koymak açısından katkı sunacaktır.